بدان كه مراد از ( ايام معدودات ) بمعنى روزهاى معينه يا روزهاى اندك چنان كه وجه آن در تفسير بعضى آيات سابقه مذكور شد ايام تشريق است چنان كه مفسران تصريح نموده اند به آن و آن روز يازدهم ودوازدهم وسيزدهم ذى الحجه است ووجه تسميه به ايام تشريق آنست كه گوشتهاى قربانى را در اين روزها در آفتاب قاق مىكنند از تشريق بمعنى گوشت قاق كردن ووجوه ديگر نيز گفته اند .
ومراد از ذكر خداى تعالى تكبيرات مقرره است در عقب يازده نماز كه اول آنها نماز پيشين روز عيد قربانست كسى را كه در منى باشد و در عقب ده نماز اول آنها كسى را كه در جاى ديگر باشد .
وكيفيت تكبير آنست كه بگويند ( الله اكبر الله اكبر لا إله الا الله والله اكبر الله اكبر على ما هدانا والحمد للَّه على ما أولانا ورزقنا من بهيمة الأنعام ) .
چنان كه در بعض روايات معلوم مىشود و ظاهر صيغه ء امر دالست بر وجوب ذكر مذكور ليكن مختار بعض محققان اصحاب استحباب آنست .
ومراد از تعجل در دو روز بعد از عيد نفر اولست يعنى رفتن از منى به مكه در روز دوازدهم ذى الحجه بعد از زوال .
ومراد از تأخر توقف است در منى در روز سيزدهم ونفر دوم يعنى رفتن به مكه در اين روز مطلقا چنان كه از روايات مستفاد مىگردد و معنى قول او ( فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ ) در معجل ومتأخر تخيير است ميان نفر اول و توقف تا نفر ثانى اگر چه توقف افضل است واشارتست برو قاعده ء اهل جاهليت كه بعض ايشان تعجل را موجب اثم ( گناه ) مىدانسته اند وتعجيل مىكرده اند و تأخير مىنموده اند و بعضى از ايشان تأخر را موجب اثم مىدانسته اند .
وقول او ( لِمَنِ اتَّقى ) خبر مبتداى محذوفست يعنى ( هذا التخيير لمن اتقى ) اجتنابست از قتل صيد و جماع با زنان يا از منهيات متعلقه به صيد يا زنان مطلقا
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 388
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص٣٨٨