چنان كه از شعبى نقل كرده اند و احتمال دارد كه مراد ازو نيز زكات واجبه باشد ومقصود در مرتبه اول بيان مصارف او باشد و در مرتبه ء ثانى بيان نفس او وترغيب به او تا تكرار لازم نيايد ليكن اباء مىكند ازين احتمال آن كه مصارف زكات واجبه به تمام مذكور نشده با آن كه ذوى القربى ويتامى وسايلين مطلقا از مصارف نيستند مگر تقييد كنند ايشان را به فقر و آن خلاف ظاهر است و آن كه مراد از ايتاء مال تصدقات مندوبه باشد وبرين تقدير مصارف مذكوره بنا بر افضليت تصدق است به ايشان وقول او ( والْمُوفُونَ ) عطف است بر ( من آمن ) كه خبر لكن است ومراد از عهد عامتر است از عهد و نذر بلكه يمين نيز وقول او ( والصَّابِرِينَ ) منصوبست بر مدح بتقدير ( اعنى الصابرين ) يعنى مىخواهم از بعض ديگر كه كار نيك ايشان معتدٌّ به است صابران را از جهة تنبيه بر كمال فضيلت صبر و آن حبس نفس است بر مكروه از براى امتثال امر خداى تعالى .
چنان كه مرويست از پيغمبر صلَّى الله عليه وآله وسلَّم كه ( الايمان شطران شطر صبر وشطر شكر ) يعنى ايمان دو قسمست قسمتى صبر است و قسمتى ديگر شكر ( و دور نيست كه ) مجرور باشد معطوف بر محل بعيد ( من آمن ) كه مضاف اليه ( بر ) است چنان كه مذكور شد يا منصوب باشد ومعطوف بر اسم لكن بتأويل ذا البر عطف مفرد بر مفرد يعنى صابران نيز اقوام مذكورينند وبرين تقدير قول او ( أُولئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا ) جمله ء مستأنفه است متعلق بجميع اقوام مذكورين يا عطف جمله بر جمله يعنى صابران ايشانند صادقان وايشانند متقيان .
ومراد از بأساء شدتهاى ماليست مثل تلف مال وفقر و غير آن و از ضراء شدتهاى بدنى مثل جراحتها ومرضها و غير آن و از بأس شدت موت و قتل در جهاد .
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 281
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص٢٨١