بمعنى خشنود شدن وضم تاء به صيغه ء مجهول از ارضا بمعنى خشنود گردانيدن و بيشتر مفسران برآنند كه مراد از تسبيح در اوقات مذكوره نمازهاى پنجگانه است پس تسبيح پيش از طلوع آفتاب اشارتست به نماز بامداد و تسبيح پيش از غروب آفتاب اشارتست به نماز پيشين وپسين و تسبيح در ساعات شب اشارتست به نماز شام وخفتن وابن عباس گفته است كه نماز تهجد نيز داخل است در آناء الليل .
و در تفسير قول او ( أَطْرافَ النَّهارِ ) بعضى گفته اند كه اشارتست به نماز پيشين بر سبيل تكرار از جهة تنبيه بر زيادتى فضيلت او چنان كه در آيت حافظوا على الصلوات والصلاة الوسطى واقع شده ووجه بودن او در اطراف روز آنست كه وقت او اول نصف آخر روز است ومتصل است به آخر نصف او او ومراد از جمع ما فوق واحد است مثل قلوبكما ومعانى ديگر نيز گفته اند ليكن هيچ كدام خالى نيست از تكلفى و بهتر آنست كه گفته شود كه اشارتست به نماز بامداد و نماز عصر بر سبيل تكرار از جهة تنبيه بر زيادتى فضيلت ايشان از بعض حيثيات .
و بر هر تقدير آيت مذكوره نيز دلالت مىكند بر وجوب صلاة يوميه .
الاية الخامسه قوله تعالى فى سورة ق : ( وسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وقَبْلَ الْغُرُوبِ ومِنَ اللَّيْلِ فَسَبِّحْهُ وأَدْبارَ السُّجُودِ ) ( 39 ) يعنى به پاكى ياد كن اى محمد خود را با ستايش پروردگار خود پيش از طلوع آفتاب و در بعض شب پس به پاكى ياد كن پروردگار خود را و در عقبهاى نماز ظاهر آنست كه مراد از تسبيح پيش از طلوع آفتاب نماز بامداد است .
ومراد از تسبيح پيش از غروب نماز پيشين وپسين ومراد از تسبيح در بعض شب نماز شام وخفتن وتهجد چنان كه مفسران گفته اند بطريق آيت سابقه و ( ادبار ) بفتح همزه جمع دبر است بمعنى عقب و آخر و بعض قراء بكسر همزه
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 111
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص١١١