ووجه آن كه در ذكر وقت عشى تغيير اسلوب نموده لفظ فعل اختيار نكرد چنان كه در ذكر باقى اوقات كرد آنست كه فقره ء ثانيه بسيار درازتر نشود از فقره ء اولى كه آن مستحسن نيست در رعايت فاصله وسجع با آن كه فعلى از اسم مذكور بمعنى اين وقت متعارف نيست در لغت چنان كه از كتب لغت مستفاد مىگردد .
الاية الرابعة قوله تعالى فى سورة طه : ( فَاصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ وسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ قَبْلَ طُلُوعِ الشَّمْسِ وقَبْلَ غُرُوبِها ومِنْ آناءِ اللَّيْلِ فَسَبِّحْ وأَطْرافَ النَّهارِ لَعَلَّكَ تَرْضى ) ( 130 ) يعنى پس صبر كن اى محمد بر آن چه مىگويند كافران در حق تو كه ساحر است يا شاعر و به پاكى ياد كن پروردگار خود را با ستايش پروردگار خود پيش از طلوع آفتاب و پيش از غروب آفتاب و در بعضى ساعتهاى شب پس به پاكى ياد كن پروردگار خود را و در جانبهاى روز شايد كه خشنود شوى از كمال رحمت پروردگار خود كه نسبت به تو واقع شود به سبب اين عبادتها .
بدان كه باء ( بِحَمْدِ رَبِّكَ ) باء ملابسه است و ( آناء ) جمع آن است بكسر حمزه وقصر الف بمعنى ساعت وجمع آناء بفتح همزه ومد الف به همين معنى و من در ( مِنْ آناءِ اللَّيْلِ ) ظاهر در آنست كه اسمى باشد بمعنى بعض يعنى در بعض ساعات شب وتقديم اين ظرف بر فعل از جهة تنبيه است بر زيادتى فضيلت نماز شب بنا بر آن كه از ريا دور تر است يا بنا بر آن كه جمعيت خواص در او بيشتر است وتفرقه ء خاطر به سبب معاش كمتر يا بنا بر آن كه مشقت در او بيشتر است زيرا كه محل استراحت است از ترددهاى روز .
ومؤيد اينست آن كه در جاى ديگر فرموده كه : ( إِنَّ ناشِئَةَ اللَّيْلِ هِيَ أَشَدُّ وَطْئاً وأَقْوَمُ قِيلًا ) يعنى به درستى كه عبادت شب سختتر است از روى كلفت وقايمتر ودرستتر است از روى قرائت و در ترضى دو قرائتست فتح تاء به صيغه ء معلوم از رضا
تفسير شاهي ( توضيح آيات الأحكام ) ( فارسي ) — صفحة 110
مساهمون: أبي الفتح الجرجاني
ص١١٠