« دميد » مىگويند . دميد فرزند نخل است و هم در پاى نخل نر و هم ماده جوانه مىزند ، و از ريشه مادر تغذيه مىكند . چون دميد نخل مايه بالنده شد و به وزن تقريبى سى چهل كيلو رسيد ، آن را از مادر جدا مىكنند ، و در جاى ديگر مىنشانند . فروردين و اوايل مهر بهترين زمان كشت جوانه نخل است . زيرا موقع حركت نخل يعنى روييدن برگهاى تازه است .
پس از جدا كردن دميد او را به همان اندازه كه در كنار مادر در خاك بوده در چالهاى قرار مىدهند و پيرامونش خاك مىريزند . زمين بكر در آبيارى به هنگام - تا چهل روز همه روز - در به ثمر رسيدن دميد اهميت دارد . دميد تا رويش ريشهء تازه از مواد غذايى ذخيره شده در پنير خود مصرف مىكند زو پس روياندن ريشه به اصطلاح « خود گير » مىشود .
تفاوت تكثير به روش هستهكارى و نهال پاجوش در اين است كه پاجوش درخت مايه چون مادر خود درختى مادر خواهد شد ، با همان ويژگيهاى مادر .
بارورى نخل بسته به نژاد ، مكان جغرافيايى ، و عوامل ديگر چون درجه حرارت ، آبيارى ، و كودورزى به هنگام ، پس از نهال كردن بعد از دو تا سه سال مىزايد ، و پس از عمل گردهافشانى خرما مىدهد .
نخلداران به تجربه دريافتهاند كه اگر با گردهء درخت نر و مايهاى كه براى اولين بار زاييدهاند عمل لقاح انجام گيرد ، خرماى حاصل داراى رطوبت كمتر و خشك خواهد بود .
گرده نخل نر مىتواند تا چند سال مورد استفاده قرار گيرد و خاصيت خود را از دست نمىدهد .
اگر زن دو قلو و چند قلو مىزايد بعضى از نخيلات هم سالى دوبار مىزايند ، و نيز تغيير جنسيت در نخل ديده شده يعنى نخل مايه به نر و نر به ماده تغيير يافته و اين نيز شايد وجه تشابهى بين نخل و انسان باشد .
براى اين كه نخل قوى و شاداب و سالم بماند بايد شاخههاى خشك آن را بريد . با بريدن شاخههاى زائد پلكانى بر تنهء نخل ايجاد مىشود كه به ساغرى معروف است .
خرما غذايى مقوى و مغذى است و داراى موادى چون قند ، سلولز ، مواد معدنى و آلى ، پروتئين و چربى است . هر كيلو خرماى تازه 1570 و هر كيلو خرماى خشك بيش از سه هزار كالرى حرارت دارد . از خرما شيره ، سس خرما ، همچنين عرقى كه در پزشكى مصرف دارد ، درست مىشود . از شاخ و برگ خرما در صنايع چوب سازى ، كاغذ سازى ، تهيه سبد ، ريسمان و كارهاى ساختمانى ، و زينتى استفاده مىشود .
هسته خرما ارزش غذايى فراوان دارد . مواد تركيبى آن عبارت است از نه و چهل و شش صدم درصد رطوبت ، هشت و نوزده صدم درصد روغن ، بيست دو درصد پروتئين ، شصت و دو پنجاه و يك صدم درصد هم مواد معدنى .
بعضى درختان خرما به نسبت بالندگى ، جوانى ، و نيرومندى ممكن است پانزده و شانزده خوشه برآورند ، اما براى اين كه محصول آنها درشت و شيرين و شاداب باشد فقط چهار يا پنج خوشه را به جا مىگذارند و بقيه را پيش از آن كه سنگين شود مىبرند .
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 1938
مساهمون: ژان شاردن
ص١٩٣٨