موفق مىشوند . با بيگانگان بيش از حدّ تصور مؤدب ، خوش رفتار و گرم مىباشند ؛ به تجمل و مىگسارى و شركت كردن در جشنها و بزمها دلبستگى زياد دارند . آنان به نسبت به همه چيز خبره هستند ، و فريب دادنشان آسان نيست .
خواجه نصير الدين طوسى محمد بن فخر الدين محمد ، مكنى به ابو جعفر مشهور به خواجه نصير الدين طوسى ، همزمان با سرزدن خورشيد در روز شنبه يازدهم جمادى الثانى سال 597 هجرى قمرى برابر 580 خورشيدى مطابق 1201 ميلادى در جهرود قم به دنيا آمد . از پدرش علوم نقلى و از داييش معقول را فرا گرفت و زان پس در محضر فريد الدين داماد نيشابورى و كمال الدين محمد حاسب علوم رياضى را آموخت . آن گاه در خدمت برخى اساتيد نامور چون ابو المعادات اصفهانى و قطب الدين مصرى ، و كمال الدين يونس موصلى به تحصيل علوم ديگر پرداخت ، و چنان به كمال دانش رسيد كه در همه علوم بويژه در حكمت و هيأت و رياضى استاد مسلم گرديد .
پس از مدتى به دربار ناصر الدين عبد الرحيم مكنى به ابو الفتح بن ابى منصور كه از جمله اسماعيليان و فرماندار ارقهستان بود درآمد ، و بنا به خواهش محتشم قهستان بين سالهاى 630 و 633 كتاب طهارة الاعراق ابو على مسكويه را به فارسى برگرداند و مطالبى بر آن افزود ، و آن را به نام ناصر الدين اخلاق ناصرى ناميد .
خواجه پس از مدتى به دربار علاء الدين محمد هفتمين خليفه حسن صباح افتاد و سپس به دستگاه ركن الدين خورشاه راه يافت و مدتى به صورت افراد تحت نظر ، اما به احترام تمام به سر برد .
پس از آن كه هلاكو خان بر خورشاه آخرين فرمانرواى اسماعيليان غلبه يافت خان مغول كه مانند ديگر مغولان به ستارهشناسى و احكام نجوم و طلسم و تعويذ و جادو اعتقاد كامل داشت و دانست كه خواجه از بزرگترين عالمان هيأت است وى را گرامى داشت و در سال 657 هجرى - 638 خورشيدى وى را به بناى رصد خانه مراغه مأمور كرد . خواجه پس از جمعآورى بسيارى از آلات رصد به يارى مؤيد الدين برمك بن مبارك عرضى دمشقى ( عرض ديهى از دمشق ) مهندس و فيلسوف نجم الدين على بن عمر بن على مؤلّف شمسيّه در منطق و حكمة العين در حكمت ، فخر الدين محمد ابى الشكر بن حميد معروف به مغربى متوفى به سال 682 به كار پرداخت ، و ساختمان رصد در سال 672 پايان يافت . خواجه سرانجام غروب روز 17 ذى حجه سال 672 هجرى قمرى برابر 653 شمسى مطابق 1274 ميلادى در بغداد در گذشت . 75 سال و هفت ماه و هشت روز عمر كرد . و از او سه پسر : صدر الدين على ، اصيل الدين حسن ، و فخر الدين احمد به جا ماند .
از اين دانشمند بلند نام ايرانى در رشتههاى مختلف علوم آثار مهمى بر جاى مانده كه برخى به زبان فارسى و بعضى به زبان عربيست . معروفترين تأليفاتش به زبان فارسى اخلاق ناصرى ، اساس الاقتباس در منطق ، معيار الاشعار در عروض و اوصاف الاشراف در تصوف است ؛ و مهمترين تصنيفاتش به زبان عربى تحرير مجسطى در هيأت ، تجريد الكلام در اثبات عقايد شيعهء اماميه و تحرير اقليدس در هندسه مىباشد .
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 1820
مساهمون: ژان شاردن
ص١٨٢٠