فرسنگى زنجان و نه فرسنگى ابهر بود . وى مدت ده سال در اين كار كوشيد ، و سرانجام شهرى پديد آورد كه در آن مساجد و مدارس عظيم و باشكوه و عمارات عالى و حمامها و رباطات و بازارهاى بزرگ بود ، و بسى نپاييد كه در شهر سلطانيّه جمع زيادى رحل اقامت افگندند .
خدابنده براى صيانت شهر جديد بارويى به طول سى هزار گام دور آن ساخت . پهناى اين بارو چندان بود كه چهار نفر سوار در كنار هم آسان از روى آن مىرفتند . از آن پس قلعهاى ميان شهر احداث كرد ، و در وسط قلعه گنبدى براى آرامگاه خود ساخت . بزرگان و درباريان نيز هر كدام به نوبهء خود در آبادانى آن كوشيدند ، چنان كه خواجه رشيد الدين فضل الله به خرج خود محلتى كه مشتمل بر هزار خان و چند مدرسه و مسجد بود در آن بنا نهاد . اما آبادانى و شكوه سلطانيه مدتى دراز نپاييد ؛ و همچنان كه در مدتى نسبة كوتاه به اوج عظمت رسيد پس از مرگ بانى آن و جانشينش سلطان ابو سعيد يكسره از رونق و اعتبار افتاد .
سلطان محمد خدابنده غروب جمعه سلخ رمضان سال 716 قمرى پس از دوازده سال و نه ماه پادشاهى در سلطانيه درگذشت ، سى و هفت سال بيش نزيست . پادشاهى خوب و نيكمنش و دادور و مردمدوست بود .
تاريخ وفاتش در اين قطعه آمده است :
در هفتصد و شانزده به سلطانيه * سلطان مبارك قدم و نيك سير
آدينه و سلخ رمضان وقت غروب * از روضه به روضهء جنان كرد سفر
« در حدود اواسط قرن هشتم هجرى ، متناوبا سه خط ديگر در ميان خطوط اسلامى جلوهگر شده كه بايد آنها را خطوط خاص ايرانى دانست . زيرا اگر چه الفباى اين خطوط همان الفباى مأخوذ از عربى است ولى شكل و تركيب آن با ساير خطوط ، اسلامى متفاوت است ، و حتى تركيب و گردش حروف در آنها شباهت به خطوط باستانى ايران يعنى پهلوى و اوستايى دارد . اين سه خط كه به نام تعليق نستعليق و شكسته نستعليق شناخته شده است به تناوب در ظرف مدت سه قرن وضع شده و ايرانيان با سليقه مخصوص خود در اندك زمانى شيوهء آن خط را به درجهء كمال رسانيدند . » صفحهء 766 جلد اول ايرانشهر
خط كوفى « خط كوفى اولين مرتبه توسط اعراب به كار برده شد و به طورى كه از نام آن برمىآيد از شهر كوفه در عراق برخاسته ولى استفاده از آن به عنوان يك طرح هنرى نه تنها در كتابها بلكه در ظروف سفالى ، فلزى و نساجى و در ساختمانها اساسا به وسيله هنرمندان ايرانى بود .
مشكل است بتوان يك اثر هنرى مربوط به قرن نهم ميلادى ( قرن سوم و چهارم هجرى ) از هر جاى ايران پيدا كرد كه يك خط كوفى روى آن نباشد ، و شايد روى هم رفته صحيحتر باشد كه استفاده از اين رسم الخط را در آثار هنرى يك ابداع ايرانى بدانيم تا عربى . » نوشته پرفسور تالبوت رايس استاد تاريخ هنرهاى زيبا در دانشگاه كمبريخ ترجمه عزيز اللّه حاتمى مندرج در صفحات 83 تا 114 كتاب ميراث ايران
اوتر
Otter
يكى از جهانگردان بزرگ دربارهء خلق و خوى ايرانيان نوشته است : ايرانيان طبيعة بسيار دقيق و موشكاف مىباشند ، و به هر كارى اعم از دانش و هنر امثال آن بپردازند . قطعا