فصل سوم اقتصاد سياسى
سياست ايران مبتنى بر اساس و نظم ثابت و قابل اطمينان نيست ، مقررات همهء امور به مناسبتهاى خاص تنظيم يافته ، و هر كار مهم به دليلى خاص مطرح مىشود و مورد عمل قرار مىگيرد . و اين بدين سبب است كه وزيران همواره در انتظار آنند كه هاتف غيب الهام بخش آنان باشد .
در ايران هرگز به رسم اروپا هيأت وزيران مسؤول ادارهء امور مملكت نيستند و شاه با يارى و راهنمايى صدر اعظم و صاحب منصبان ارشد كليهء امور مهم را عهدهدار است ، و اگر اتفاقا جنگى پيش آيد خواه براى آغاز كردن آن ، و خواه براى نمودن اهميتش ، بزرگان هر طبقه را براى مشورت احضار مىكند ، سپس كتاب قرا « 1 » يا مجموعهء انقلابات و تحولات آينده را مطالعه مىكنند تا در آن براى اتفاقاتى كه پيش آمده چارهگريهاى روشنى بيابند .
اين كتاب كه واجد اعتبار سى بل (
Sibyles
) در نظر روميان مىباشد محتوى نه هزار بيت است و هر بيت پنجاه حرفى در يك سطر نوشته شده . كتاب موصوف تأليف شيخ صفى الدين جدّ پادشاهان صفوى است كه اكنون نيز صاحب تخت و نگيناند ، و ايرانيان بر اين باورند كه در اين كتاب قسمتى از وقايع و تحولاتى كه تا پايان عمر زمين در آسيا روى مىدهد درج شده است . اين كتاب بىنظير با دقت و مواظبت تمام در گنجينهء سلطنتى نگهدارى مىشود . حتى نمىگذارند مردم از وجود اين كتاب بىنظير آگاه شوند . اين شوراى عمومى ايشانقى (
Ichengui
) ناميده
هامش
( 1 ) - كمپفر نام اين كتاب را قرا جلد ذكر كرده ، زيرا مطالب آن روى پوستهاى سياه نوشته بوده است .