منسوجات زربفتى مىبافند كه هر گز آنها پنجاه تومان ارزش دارد . « 1 » هر گز معادل دو پا و يك هشتم پا به مقياس طول ماست ، يعنى هر شست آن سى اكو يا هر ان
) Aune (
هزار و صد اكو قيمت دارد ، و در هيچ نقطه دنيا پارچهاى بدين بهاى سنگين نيست . براى بافتن اين نوع پارچهء ارزشمند بايد پنج يا شش كارگر ماهر و چابك دست با هم به كار بنشينند ، و از بيست و چهار تا سى نوع ماكو و قلاب مختلف استفاده كنند ، و حال آن كه براى بافتن پارچههاى معمولى بيش از دو نوع ماكو به كار نيست . شگفت اين كه مزد روزانهء كارگران ماهرى كه هرچند بكوشند نمىتوانند روزى بيش از اندازهء يك سكّه سى سويى از اين پارچهء نفيس را ببافند از روزى پانزده يا شانزده سو درنمىگذرد . با اين پارچههاى زربفت سنگين قيمت پردهء در و پنجره مىدوزند . و از جمله زينتهايى است كه برخى از مردم براى آراستن اتاقهاى خود به كار مىبرند .
مخملهاى زربافت ايران مخصوصا نوعى كه با پرزهاى مجعّد بافته مىشود عالى و بادوام است و تا ديرزمانى كه رشتههاى ابريشمين آن ساييده مىشود تارهاى سيمين يا زرينش همچنان با جلوه و جلاى خود باقى مىماند . هر چند تارهاى نقره پس از سپرى شدن بيست سى سال يا بيشتر رنگش اندكى به تيرگى مىگرايد ، امّا هرگز از ميان نمىرود ، به اعتقاد من يكى از موجبات عمدهء دوام و رخشندگى و تابناكى نقره در ايران خشكى و لطافت هواى اين سرزمين است ، و خوبى هوا هم چندان كه صنعتگرى بافندگان مخمل در خوبى و دوام آن مؤثر است ، اثر دارد .
بهترين پارچههاى زربفت و سيمين تار را در كارخانههاى يزد و كاشان و اصفهان مىبافند . مهمترين و بهترين كارگاههاى قالىبافى ايران در كرمان و مخصوصا در سيستان است . اروپاييان قاليهاى ايران را قاليهاى عثمانى مىخوانند ، و اين بدان سبب است كه پيش از آن كه راه تجارى ايران به اروپا از طريق اقيانوس گشوده شود قاليهاى ايران از راه عثمانى به اروپا صادر مىشد . خوبى و بدى قالى را بدينسان تقويم مىكنند كه تعداد تارهاى يك شست آن را مىشمارند ، هر قدر شمار تارها بيشتر باشد قالى بهتر و قيمتش بيشتر است . عدهء تارهاى بهترين قاليها در هر
هامش
( 1 ) - در سال 1622 ميلادى برابر 1001 خورشيدى مطابق 1031 قمرى بهاى هر تومان معادل سه پوند و شش شلينگ و هشت پنى بوده است .