نكردنى مىآيد ، اما من شاهد تأثير قطعى آن بودهام . توضيح اين كه پوست مار را سوده با آرد خمير مىكنند سپس خمير را به نوالههايى به درشتى تخممرغ تقسيم مىكنند و به اسب مىخورانند .
دربارهء شتر بايد بگويم كه مردم مشرقزمين براى شتر ارزش بسيار قائلند و آن را گرامى مىدارند و چون بار زياد مىبرد آن را كشتى صحرا مىنامند . شترهاى بزرگ و زورمند مىتوانند بارهايى را كه هزار و دويست تا هزار و سيصد ليور وزن دارد بكشند . ايرانيان مىگويند شترها به دو دسته تقسيم مىشوند : شترهاى شمالى و شترهاى جنوبى . شترهاى جنوبى منحصرا در مسير ميان سواحل خليج فارس تا اصفهان رفت و آمد مىكنند ، كوچكتر از شترهاى دستهء ديگر مىباشند و بيش از هفتصد ليور بار نمىكشند . با اين وجود نفعشان براى صاحبش كمتر از شترهاى بزرگ و زورمند شمالى نيست زيرا خرج خوراكشان كم است به اين شرح كه اين شترها در حالى كه با بار راه مىپيمايند در طول طريق مىچرند .
پشم شتر در فصل بهار مىريزد ، و حيوان به صورت خوك بلا رسيدهاى درمىآيد . در آن وقت براى اين كه از گزش مگسها در امان بماند سراسر اندامش را با قطران يا منداب مىاندايند .
پشم شتر از پشم همه حيوانات اهلى نرمتر و بهتر است ، و از آن پارچههاى بسيار لطيف درست مىكنند . در اروپا پشم شتر را با موى كاستر - بيدستر - به هم مىآميزند و با آن كلاه لبهدار مىسازند .
شترداران زمان جفتجويى شتران را كاملا در نظر مىگيرند ، و مقارن آن احوال بارشان را سنگين مىكنند تا طغيان و سركشى نكنند ، و همانند اسبان به تاخت و تاز درنيايند . همچنين در طول اين مدت كه از پنج يا شش هفته در نمىگذرد از خوراكش مىكاهند تا برنياشوبند ، نكتهء شايان توجه اين كه وقتى زمان جفتجويى شتر ماده فرا رسد مانند هنگامى كه مىخواهند بارش كنند زانو به زمين مىزند ، مدت باردارى شتر ماده يازده تا دوازده ماه است . بچه شترها را از آغاز تولد تا بيست روز شب و روز طورى مىخوابانند كه شكم و زانوانش روى زمين قرار بگيرد ، تا به اين وضع عادت كند ، و طور ديگر نخوابد ، همچنين رها نمىكنند شير سير بخورد تا به كم خوردن خوپذير شود . بر اثر همينگونه پرورش است كه شتر مىتواند بىآن كه مدت هشت حتى ده روز آب بياشامد به حال طبيعى باقى بماند . نكتهء ديگر اين كه شتر در
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 744
مساهمون: ژان شاردن
ص٧٤٤