اعتراف كننده بايد چيزهاى بيشترى به كشيش بدهد .
بنابراين در اين سرزمين كماند كسانى كه به گناهان خود اعتراف كنند ، و شايد هيچ كس نباشد و اگر كسى اعتراف بكند در حقيقت به مقدسات مذهبى توهين و بىحرمتى كرده است . زيرا اعتراف كننده از اقرار به گناهان بزرگ خويش امتناع مىورزد و فقط به گناهان كوچك خود اعتراف مىكند . مردمان اين سرزمين را عادت و روش زندگى اين است كه اگر گناهى مرتكب شوند و در نيابند كه آن گناهى عظيم بوده است از همگان پوشيده مىدارند ، اما به كفارهء آن گناه بزرگ صدقه مىدهند ، و به جبران آن خطا كار نيكى به منصّهء عمل در مىآورند ، و آن كار خير گناهكار مىتواند هديهء لايقى براى تصاوير مقدس باشد . در چنين موارد خطاكار مقدارى پارچهء ابريشمى يا مبلغى پول ، و يا چيزهاى ديگر تقديم ، و تصور مىكند كه بدون اعتراف ، گناهانش بخشيده شده است ، و گفتنى است اين طرز تفكّر و استدلال نادرست متأثر از معتقدات سخيف و باطل يونانيان است .
در سرزمين مينگرلى كشيشان و اسقفان نيز از اعتراف به گناه خود خوددارى مىكنند چه در سراسر كليساهاى مشرق زمين كليّهء قوانين و احكام به اراده و ميل و تفسير و تعبير كشيشانى اجرا مىشود كه خود مرتكب گناهان بزرگ حتى زنا مىشوند ، و آنان از بيم آنكه مبادا گناهانشان فاش و آشكارا ، و درآمدشان قطع شود هرگز به گناهان خود اعتراف نمىكنند . اگر هدف و غايت مقصود قوانين و احكام عتيق كيش حضرت مسيح از اعتراف به گناه عذاب وجدان و روح بود اين كشيشان قدسى مآب حق داشتند كه گناهان خود را مكتوم بدارند و از اعتراف خوددارى ورزند ؛ اما چنين چيز مراد و منظور نظر نبوده است .
در زمان حاضر روحانيون براى پرهيز از اعتراف ، خود را در رودخانه شستشو مىدهند و چنين مىپندارند كه اين عمل ايشان به منزلهء اعتراف به گناه است .
همچنين به جاى اينكه در حضور چند تن از روحانيان عالى مقام به گناهان خود اعتراف كنند به رودخانه روى مىآورند . در آن غسل مىكنند ، و مدت يك هفته از همخوابگى با زن خويش خوددارى مىورزند ، و مىپندارند و دل خود را خوش مىدارند كه با اين كارهاى ابلهانه مراسم لازم اعتراف به گناه را انجام دادهاند .
شگفت اينكه پيش نزديكان و رازداران خود عمل بيهوده خويش را با غرور تمام مىستايند .
سفرنامه شاردن ( فارسى ) — صفحة 191
مساهمون: ژان شاردن
ص١٩١