در مدينه با على ( ع ) بجنگند و يا به سوى عراق بروند و بر آن سيطره يابند تا مقدمهاى براى عزل خليفه در حجاز باشد . كه بنا به روايت طبرى نظريهء دوم ترجيح داده شد .
زيرا طرفدارانش نظر خود را با اين استدلال قوى كردند كه مىگفت : « شما در برابر اهالى مدينه تاب تحمل نداريد ، ولى ما مىتوانيم حركت كنيم و وارد بصره و كوفه شويم و طلحه در كوفه هواداران و جايگاهى دارد . و زبير نيز در بصره طرفداران و ياورانى دارد . و در نهايت در مورد حركت به سوى بصره و كوفه به اجماع نظر دست يافتند » . « 1 »
3 بصره و نخستين جنگ ميان مسلمانان
چگونه مىتوان اين حركت را كه از مكه با شعار خونخواهى خليفهء سابق به حركت درآمد ، توصيف نمود و يا جهت آن را تعيين كرد . ( كارشان را ساز كردند و مردم خود را براى خونخواهى عثمان و جنگ با سبئيه « 2 » گرد آوردند تا قصاص كرده و انتقام گيرند ) « 3 » ، اين حركت از آن كيست ؟ و وجه مشتركى كه طرفهاى مختلف آن را به رغم اختلاف در اهداف و منافع با يكديگر متحد كرده است ، چيست ؟ نقل است كه عايشه گفت : « خونخواه عثمان باشيد و اسلام را عزت بخشيد . » اولين كسى كه نداى او را اجابت كرد عبد اللّه بن عامر حضرمى بود . و اين اولين بار بود كه بنى اميه در حجاز سخن گفته و سربلند كردند ، و سعيد بن عاص و وليد بن عقبه و ديگر مردان بنى اميه با ايشان بپاخاستند و عبد اللّه بن عامر از بصره ( با مال فراوان ) و يعلى بن منيه از يمن و
هامش
( 1 ) طبرى ، همان ، ص 452 .
( 2 ) همان ، در نسب دادن به ابن سبأ كه گفته شده او مسلمانان را به انتخاب على ( ع ) و انقلاب عليه عثمان خواند .
همان گونه كه اشاره كرديم ، در پايان همين كتاب يك بررسى جداگانه در اين باره آوردهايم .
( 3 ) سيف بن عمر ، همان : ص 113 ؛ ابن اثير ، الكامل : ج 3 ، ص 207 .