برداشته بود « 1 » . در روايت ديگرى در همين منبع آمده است كه ابن منيه « همهء موجودى جبايه را جمع كرد . . . و به همراه اموال به سوى مكه روى نهاد و آن را در اختيار شورشيان قرار داد . » « 2 » در روايت سومى كه يعقوبى آورده است : « يعلى بن منيه با اموالى از يمن كه گفته شده است مبلغ آن چهار صد هزار دينار بود به مكه رسيد و طلحه و زبير او را برگرفته و با استعانت از وى به سوى بصره روى نهادند » . « 3 » گويى كه زبير او را براى اين هدف فرا خواند . ابن اعثم نقل مىكند : « او به مكه وارد شد » و چهار صد شتر به همراه داشت ، و مردم را به حمالى آن فراخواند . زبير به او گفت : ما را از شترهايت فروگذار و از اموال خود به ما قرض بده تا از آن براى خواستهء خود كمك بگيريم . ابن منيه شصت هزار دينار به آنان قرض داد و زبير آن را در ميان همراهان خود تقسيم كرد » « 4 » . زبير در به كارگيرى اموال مسلمانان كه به بيت المالشان تعلق داشت ترديد نكرد .
آن هم در جهت تمرد عليه خليفهء جديدى كه به تنهايى مشروعيت تصرّف در اين اموال در جهت منافع مسلمانان را داشت . اين ذهنيت در زمان عثمان فراگير شد ، با اين ديد كه مال مسلمانان مال خليفه است و مىتواند آن را به هر كه دوست مىدارد ببخشد و از اعطاى آن به هر كه خوش نمىدارد خوددارى كند . در نتيجه وقتى زبير با ابن منيه سخن مىگفت ، اظهار داشت : « اموالت » و نگفت : « اموال مسلمانان » ، و هم او پيش از آنكه در اواخر دوران عثمان به صفوف مخالفين بپيوندد . به بخششهاى سخاوتمندانهء خليفهء وقت عادت كرده بود .
در اين هنگام عبد اللّه بن عامر - والى عثمان در بصره - نيز به صفوف شورشيان پيوست و به نوبهء خود در تأمين بودجهء سپاهى كه آماده شده بود مشاركت نمود ، « و مال و شتران بسيارى عطا كرد » « 5 » . و گفته شده است كه او به شورشيان پيشنهاد كرد تا به سوى بصره بروند « 6 » . زيرا امكان موفقيت در آن فراهم است . ولى اين تصميم اتخاذ نشد مگر پس از آنكه رهبران مخالفين در منزل عايشه گرد آمدند و موضوع حركت - از مكه - را مورد بررسى قرار دادند ، و در اين باره نظرهاى مختلفى بروز كرد كه آيا
هامش
( 1 ) همان ، ص 452 .
( 2 ) همان ، ص 443 .
( 3 ) يعقوبى ، تاريخ ، ج 2 ، ص 181 .
( 4 ) ابن اعثم ، فتوح ، ج 1 ، ص 279 .
( 5 ) طبرى ، همان ، ص 279 .
( 6 ) سيف بن عمر ، همان ، ج 4 ، ص 452 .