شريك باشم ؛ چرا كه منادى روز قيامت ندا مىدهد : « كجايند ستمكاران ، كجايند ياران ستمكاران » و من ( با اين كار ) از يارىكنندگان ستمكاران مىشوم .
69 . پند ابو نصر به هارون الرشيد
احمد بن سعيد دمشقى از زبير « 1 » ، از محمد بن حسن مخزومى ، از ابن ابى فديك برايم نقل كرد « 2 » و گفت :
امير المؤمنين ، هارون الرشيد ، وارد مدينة النبى شد . مسجد را براى ورود او خالى كردند . كنار قبر رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله ايستاد و گردنش را به ستون توبه « 3 » گذاشت و سپس گفت :
اهل صفه « 4 » را نزد من بياوريد . وقتى آنان را آوردند . يكىشان به نام ابو نصر در خواب بود .
او را بيدار كردند . به او گفتند امير المؤمنين آمده است . سرش را بلند كرد و گفت : اى مرد ، او در بين بندگان خدا و امّت رسول الله و بين خداوند جلّ ثناؤه و تو ، به گونهاى ديگر خلق نشده است . « 5 » خداوند از تو در مورد آنان پرسش خواهد كرد . بايد براى آن پرسش ، پاسخى بيابى . به تحقيق عمر بن خطاب گويد : اگر برّهاى در ساحل فرات تلف شود ، عمر
هامش
( 1 ) . نسخهء گوتنگن با اين خبر آغاز مىشود : اين نسخهاى است كه احمد بن سعيد دمشقى از زبير نقل كرده و همهء خبرها با اين سخن شروع مىشود : « احمد بن سعيد دمشقى گفت : زبير برايم روايت كرد » . ما براى بيان اختلاف بين اين دو نسخه به اين مطلب اكتفا كرديم .
( 2 ) . اين ماجرا در صفة الصفوة 2 / 112 در زندگىنامهء أبى نصر آمده است .
( 3 ) . استوانة التوبه يا استوانة ابى البابة يكى از ستونهايى است كه در قسمت اصلّى مسجد النبى ( ص ) در دوران رسول خدا ( ص ) قرار داشته است . از اينرو آن را ابى لبابه نام نهادهاند كه اين شخص از ياران پيامبر ( ص ) بود و در جنگ بنى قريظه در هنگام مذاكره با يهود به پيامبر خيانت كرد . لذا از كار خود پشيمان شد و به مسجد النبى ( ص ) آمد و خود را به يكى از ستونهاى مسجد بست و پس از سه يا شش شبانهروز خداوند آياتى را مبنى بر پذيرش توبه ابو لبابه نازل فرمود . از آن هنگام به ستون توبه يا ابو لبابه معروف شده است . هماكنون بالاى آن ستون ، نام ابولبابه ديده مىشود . ( رك : تاريخ و آثار اسلامى مكه مكرمه و مدينه منوره تأليف راقم اين سطور ، نشر مشعر ) - م
( 4 ) . اهل صفه ، فقراى مهاجرى بودند كه هنگام ورود به مدينه براى خود همپيمانى نيافتند و چون در فقر به سر مىبردند ، در مسجد النبى ( ص ) بر روى سكويى به زندگى و عبادت مىپرداختند . از آن جهت ايشان را اصحاب صفه گفتهاند . بعيد است تا زمان هارون الرشيد كسى بر روى اين ايوان از تابعان يا فرزندان صحابه زندگى كرده باشد . - م
( 5 ) . كنايه از اينكه خلقت وى ( خليفه ) با ديگران فرقى ندارد و همه در پيشگاه او يكسان هستند .