زيرا اين شهر درست در نقطهاى واقع است كه جادهء جديد از شط العرب عبور مىكرده و گذر از بين النهرين جنوبى را كه يكسره درياچه و باتلاق است ممكن مىساخته است .
4 . جايگاه جغرافيايى بغداد
ميان دو نقطهء عبورى كه ذكرشان گذشت و درست با فاصلهاى كم و بيش برابر راهى وجود دارد كه عبور از زاگرس را به نحوى نسبتا آسان ، ميان همدان و خانقين ميسر مىسازد . قاعدتا بايد اين همان جادهء باستانى باشد كه هميشه داير و مورد استفاده بوده است . سنگنبشتههاى هخامنشى بيستون ، سنگ نگارههاى روزگار ساسانى ، پالايشگاه كرمانشاه ، اين شواهد متعدد از اعصار گوناگون كه همگى از جادهء فعلى ، كه محل عبور و مرور اتومبيلها و اتوبوسها به سوى تهران است ، قابل رؤيتاند بر اين واقعيت دلالت كافى دارند كه بشر هيچگاه اين راه ارتباطى را متروك نگذاشته و دست از آن بر نداشته است .
در حقيقت جادهء همدان - كرمانشاه - خانقين به مراتب بيش از جادهء رواندوز ، كه به سبب تنگها ، يعنى درههاى ژرف زاب ، صعب العبور است ؛ و نيز بيش از جادهء شوش ، كه زياده از حد به دور افتاده است ، گذرگاه بزرگ هميشگى ميان فلات ايران از يك سو و بين النهرين ، سوريه و فلسطين و آناطولى از سوى ديگر بوده است .
حدود پنجهزار سال پيش ، بيشتر سربازان و بازرگانان كه موج رفت و آمد انبوهشان ميان اروپا و افريقاى مديترانهاى ، با ايران و آسياى ميانه و هند ارتباط برقرار مىكرد ، از همين معبر گذشتهاند .
بنابراين ، اين راه طبيعى كه از دير زمان به دست انسان ساخته و