عصمتيّه را براى هر چهار مكتب فقهى تأسيس كرد ، و رباطى نيز در مجاورت آن ساخت . « 1 » ايلخان تكو در ( 681 ) پيامى به بغداد فرستاد و خواستار اعادهء موقوفات به مدارس و مساجد ، به سياق عباسيان ، شد كه شايد به سبب علاقهء مذهبى بود . « 2 » سياست ايلخانيان منجر به آشوبهايى بر ضد غير مسلمانان شد . ايلخانيان از عيسويان حمايت مىكردند و آنان را از جزيه معاف داشتند و كليساها و مدارسى براى آنها بنيان نهادند . اين سياست در 665 آنها به شورشى بر ضد عيسويان منجر شد . در زمان ارغوان ( 683 - 690 ) يهوديان به سبب وجود سعد الدّوله ، وزير يهودى ماليه ، مقامى ارجمند يافتند ، زيرا وى برادر خود را به حكومت بغداد گماشت . در 690 سعد الدوله به قتل رسيد و عوام بغداد به جان يهوديان افتادند . در زمان غازان ، غير مسلمانان از لحاظ اختلاف لباس ، برقرارى مجدّد ماليات سرانه و برخورد عوام با آنان ، در عذاب بودند و بسيارى از آنها به آيين اسلام درآمدند . « 3 » اولجايتو در زمانى كه در انتخاب تشيع و تسنّن ترديد داشت آشوب برپا كرد . ايلخانيان كوشيدند كه چاو ( پول كاغذى ) را تحميل كنند ، ولى اين پول در بغداد مورد قبول واقع نشد و سرانجام به امر غازان در 697 از رواج افتاد . « 4 »
در اين دوره گزارشهايى از سه جغرافيدان يعنى ابن عبد الحق ( حدود 700 ) ، ابن بطوطه ( 727 ) ، و مستوفى ( 740 ) دردست داريم .
هامش
( 1 ) . ابن فوطى ، ص 337
( 2 ) . كرملى ، الفوز ، ص 12
( 3 ) . - عمرو بن متّى ، كتاب المجدل ، ص 120 - 122 ، 125 ؛ ابن فوطى ، ص 354 ، 465 - 466 ، 483 ؛ وصاّف ، ج 2 ، ص 238 ؛ كرملى ، همان ، ص 14 - 15 ، 21 ؛ عزّاوى ، ج 1 ، ص 349 ، 513
( 4 ) . ابن فوطى ، ص 477 ، 492