ساختمانهاى عمومى را صادر كرد . ناظر وقف ، جامع الخلفا را تجديد بنا كرد و مراقب بود كه مدارس و رباطها دوباره گشوده شود . « 1 » فرهنگ سخت آسيب ديد ، ولى ريشهكن نشد ، و بغداد از هر لحاظ به صورت يك مركز ايالتى درآمد .
بغداد تا 740 تحت استيلاى ايلخانيان باقى ماند و حاكم با كمك يك شحنه و يك پادگان نظامى اداره مىكرد . « 2 »
مغولان به منظور اخذ ماليات ، جمعيت بغداد را به گروههاى ده و صد و هزار نفرى تقسيم و از آنها صورتبردارى كردند . مالياتى سرانه بر همگان ، بجز سالخوردگان و كودكان ، بسته شد و تا حدود دو سال اخذ مىگشت . « 3 » بغداد بتدريج احيا شد ، زيرا ادارهء آن را بيشتر به دست ايرانيان سپردند ؛ دليل عمده ، سياست عطا ملك جوينى بود كه مدت 23 سال در آنجا فرمان راند ( 657 - 681 ) . در زمان او ، منارهء جامع الخلفا و بازار نظاميّه را از نو ساختند و مستنصريّه را تعمير كردند و براى آبرسانى روش تازهاى در پيش گرفتند « 4 » ، و مساجد شيخ معروف و قمريّه را تعمير كردند . « 5 »
بعضى از مدارس قديمى ، بويژه نظاميّه ، مستنصريّه ، بشيريّه ، تتشيّه و مدرسة الاصحاب كار خود را از سر گرفتند . « 6 » همسر جوينى مدرسهء
هامش
( 1 ) . ابن العبرى ، ص 475 ؛ ابن فوطى ، ص 337
( 2 ) . - ابن فوطى ، ص 331
( 3 ) . ابن فوطى ، ص 339 ؛ - جوينى ، ترجمهء بويل ، ج 1 ، ص 34
( 4 ) . ابن فوطى ، ص 371
( 5 ) . همان ، ص 408 ؛ عزّاوى ، تاريخ العراق ، ج 1 ، ص 267 - 296
( 6 ) . - ابن بطوطه ، قاهره 1918 ، ج 1 ، ص 140 - 141 ؛ ابن فوطى ، ص 182 ، 385 ، 396 ؛ عزّاوى ، تاريخ ، ج 1 ، ص 318