اقليمى ، محلّ بغداد را برگزيد . اين محل در دشتى حاصلخيز واقع بود كه در آنجا كشت و زرع در دو سوى رودخانه رونق داشت ، بر سر راه خراسان واقع و محل تلاقى راههاى كاروانرو بود ، و بازارهاى ماهانه در آن محل تشكيل مىيافت ؛ بنابراين در آنجا آذوقه براى ارتش و مردم بوفور به دست مىآمد . شبكهاى از نهرهاى متعدد وجود داشت كه در كشاورزى از آنها استفاده مىشد و به منزلهء استحكامات شهر نيز بود .
بغداد در وسط بين النهرين قرار داشت و از آب و هوايى معتدل و سالم برخوردار و نسبتا بدون پشه بود . « 1 » دربارهء امتيازات بغداد و اينكه مقدّر بود به دست منصور ساخته شود بعدها حكاياتى جعلى رواج يافت . « 2 »
بغداد جانشين بابل و سلوكيه و تيسفون شد و همهء آنها را تحت الشعاع قرار داد . يعقوبى ( در 278 ) و ابن فقيه ( در 290 ) نخستين توصيفهاى مفصّل از بغداد را به دست مىدهند ، و سهراب ( در حدود 278 ) نيز شبكهء نهرهاى آن ناحيه را وصف مىكند . اين شهر با استحكامات و طرح داخلى آن شبيه قلعهاى بزرگ است . در آغاز خندقى عميق به عرض 40 ذراع ( - 27 ر 20 متر ) وجود داشت كه شهر را دربر مىگرفت و سپس باراندازى آجرى و آنگاه نخستين ديوار به قاعدهء 18 ذراع ( - 9 متر ) و بعد فضايى خالى به عرض 100 ذراع
هامش
( 1 ) . يعقوبى ، ص 235 - 238 ؛ طبرى ، سلسلهء 3 ، ص 271 - 275 ؛ ياقوت ، ج 1 ، ص 679 - 680 ؛ مناقب ، ص 7 - 8 ؛ مقدسى ؛ احسن التقاسيم ، ص 119 - 120 ؛ ابن اثير ، ج 5 ، ص 426 - 427 ؛ ابن جوزى ، ص 7 ؛ يعقوبى ، ج 2 ، ص 449 ؛ فخرى ، ص 143 - 145
( 2 ) . - يعقوبى ، بلدان ، ص 237 ؛ الفخرى ، ص 144 ؛ طبرى ( قاهره ) ، سلسلهء 6 ، ص 234 - 235 ؛ ابن جوزى ، مناقب ، ص 7 - 8