پنج در بگذرد : دو در در ديوار خارجى و دو در عظيم در ديوار بزرگ و درى ديگر در ديوار داخلى . « 1 »
سنتهاى باستانى امپراتورى نيز در اين طرح قابل ملاحظه است .
جدايى خليفه از مردم ، طرح با شكوه قصر و مسجد براى نشان دادن عظمت دولت جديد ، و تقسيم مردم در محلّات جداگانهاى كه دروازههاى آنها را مىبستند و محافظت مىكردند ، همگى گواه اين مطلب است .
منصور به بعضى از ياران و فرماندهان وفادار خود قطعاتى زمين در كنار دروازههاى خارج شهر بخشيد ، و حومهء ( ارباض ) شهر را جهت احداث ساختمان به سربازان خود داد و بعضى از نقاط اطراف را به خويشان خود اعطا كرد . « 2 »
مظهر شكوه اين شهر مدوّر ، « قبة الخضرا » بود كه 36 ر 68 متر ارتفاع داشت و مشرف بر قصر بود و بر فراز آن پيكرهء سوارى به چشم مىخورد . اين سوار در 329 در شبى طوفانى ، شايد بر اثر اصابت صاعقه ، سرنگون شد . « 3 » امّا ديوارهاى آن مدتى بيشتر باقى ماند و سرانجام در 653 فرو ريخت . « 4 » در ساختمان باب الذّهب مرمر و سنگ به
هامش
( 1 ) . - يعقوبى ، بلدان ، ج 1 ، ص 238 - 242 ؛ طبرى ، سلسلهء 3 ، ص 322 - 323 ؛ ابن جوزى ، مناقب ، ص 9 - 10 ؛ خطيب ، ص 9 - 12 ؛ ابن اثير ، ج 5 ، ص 427 - 428 ، 439 ؛ يعقوبى ، ج 2 ، ص 449 ؛ ابن فقيه ، نسخهء خطى ، ب 33 ر .
( 2 ) . يعقوبى ، ج 2 ، ص 449 - 450 ؛ - ابن حوقل ، ج 1 ، ص 240
( 3 ) . صولى ، راضى ، ص 229 ؛ ابن جوزى ، منتظم ، ج 6 ، ص 317 - 318 ؛ مناقب ، ص 11 ؛ ابو المحاسن ، ج 3 ، ص 270 ؛ خطيب ، ص 11
( 4 ) . ابن الفوطى ، ص 303 ؛ سبط بن الجوزى ، مرآة الزمان ، ج 8 ، ص 67