كنار دجله تك افتاده بود . همين قصر در توسعهء بعدى اين شهر تأثيرى مهم داشت و وقتى مأمون عزيز كردهء جعفر سخت خسته و درمانده از جنگ با برادرش امين به بغداد بازگشت در همين قصر فرود آمد و اقامت كرد . همين كاخ پس از اين كه مدتى در اختيار حسن بن سهل همكار مأمون ، و مدتى نيز در اختيار پوران ، دخترش كه بيوهء مأمون بود ، قرار داشت در آخر قرن سوم / نهم ، هنگام بازگشت خليفه معتمد از سامرا در 278 اقامتگاه اين خليفه شد . سرانجام در اطراف همين كاخ است كه خليفه معتضد در قرن سوم / نهم مجموعهاى را كه بعدا به « دار الخلافه » شهرت يافت پديد آورد و آن را به قصر قديمى حسن بن سهل معروف به « قصر الحسنى » و « قصر تاج » و « قصر فردوس » منضّم ساخت و با يك راهرو زيرزمينى آن را به مجموعهاى از سراها موسوم به ثريّا متصل ساخت . در آنجا تالارى بنا كرد كه جماعت نمازگزاران اجازهء ورود به آن را داشتند و شخصا بهطور رسمى در آنجا نماز جمعه را امامت مىكرد . بدين ترتيب خليفه براى اداى وظايفش به عنوان رئيس حكومت ، به خروج از محوطهء مسكونى كاخ خود نياز نداشت .
بعد از او خليفه مكتفى در همين محل مسجد جامع بزرگى بنا كرد كه مسجد كاخ تلقى مىشد .
در اين فاصله بغداد صحنهء وقايع دردناك و مبارزات سياسى بود .
البته مسألهء مبغوض گشتن برمكيان ، قتل جعفر ، زندانى شدن پدرش يحيى و برادرش فضل ، در بغداد روى نداد بلكه اين وقايع دردآور و غمانگيز همگى در انبار اتفاق افتاد كه خليفه در بازگشتن از زيارت حج در آنجا توقف كرده بود . پدر و برادر جعفر را به رقّه بردند ولى پيكر بيجان جعفر براى عبرت ناظران بر روى سه پل بغداد به نمايش گذاشته
بغداد ( چند مقاله در تاريخ و جغرافياى تاريخى) (فارسى) — صفحة 114
مساهمون: اسماعيل دولتشاهى
ص١١٤