فصل پنجم روابط خارجى ايران در آغاز سلطنت شاه سلطان حسين
هنگامى كه شاه سلطان حسين در 1694 بر تخت نشست ، ايران با تمام همسايگان خود در حال صلح بود ، فقط در خليج فارس و اطراف آن بود كه اختلافاتى وجود داشت . در اين نواحى ، به علت اقدامات دزدان دريايى مسقط ، چند سالى ايران در زحمت بود . « 1 »
از ملاحظهء تعداد سفراى خارجى در دربار ايران چنين بر مىآيد كه دول اروپايى و غيره ايران را هنوز كشور مقتدرى مىدانستند . وقتى در اواخر آوريل 1699 ، سر اسقف شهر آنقره ( آنكارا ) از طرف پاپ و امپراتور و جمهورى و نيز و دوك تسكان به اصفهان فرستاده شد ، وى و اطرافيانش از ديدن عظمت پاىتخت تعجب كردند . گودرو كشيش فرانسوى كه به معاونت او منصوب شده بود در اين مورد مىنويسد : « مىتوان گفت دربارى وجود ندارد كه تا اين اندازه سفير بپذيرد ، ولى خود كمتر سفير بفرستد . نه فقط سفرايى از قسطنطنيه و مسكوى و از طرف ملل هم جوار مثل اعراب و تاتارها و ازبكها و غيرهم به اينجا آمدهاند ، بلكه از سيام و حبشه نيز سفرايى در دربار ايران ديده مىشوند . » « 2 »
غير از اين اشخاص ، سفرايى نيز از طرف سوئد و لهستان به اصفهان فرستاده شده بودند سفير سوئدى به نام لودويك فابرى تيوس « 3 » ، كه در سالهاى 1697 و 1698 در اصفهان بود ، در سالهاى 1679 و 1682 نيز به ايران سفر كرده بود . « 4 » اطلاعاتى كه وى در طى مسافرتهاى
هامش
( 1 ) . در اين فصل مطالب بيشترى راجع به اعراب مسقط گفته خواهد شد .
( 2 ) .Relation II . pp . 2 - 3( 3 ) .Ludvig Fabritius( 4 ) . تنها منبع عمده راجع به فعاليت فابرى تيوس كتابKongl . Swenska Envoijen Ludwich Fabritii Lefwerneاثر يوهان كمپه( Kempe )است ، ولى ظاهرا دسترسى به اين كتاب خارج از سوئد ممكن نيست . اطلاع مختصرى دربارهء او در كتاب ذيل يافت مىشود :