كنت خواهش كرده است كه فرانسوا دوگاردان را به جاى برادر مفلوجش منصوب كند .
در جلد شصت و ششم مجموعهء « امور خارجه ، تركيه » « 1 » متن تركى و ترجمهء ايتاليايى عهد نامهء تقسيم ايران ميان روسيه و تركيه ( 1724 ) يافت مىشود . ترجمهء ايتاليايى كه به امضاى گرگوريو گيكاست مورد تصديق ماركى دوبوناك واقع شده است . « 2 »
در آرشيو ناسيونال ، اوراق پادرى « 3 » مضبوط است كه متمم اوراق اين شخص در وزارت امور خارجه است ، ولى داراى اهميتى نيست .
شرح مأموريت پير ويكتور ميشل به ايران در 1706 - 1709 به قلم خود او در بايگانىهاى رسمى نيست . بلكه در كتابخانهء ملى يافت مىشود . « 4 » اين شرح نسخهاى خطى و شامل 248 صفحه است .
نظر به اين كه مطالب زيادى از اين منبع موثق و مهم نقل كردهايم ، جز اين نمىتوان گفت كه اين نسخه قضيهء مارى پتى و ساير اشكالاتى را كه ميشل ضمن مأموريت خود داشت به طور وضوح شرح مىدهد . ميشل ، بعد از آن ، شرح مفصل مذاكرات 1708 را نوشت و همان نشان مىدهد كه از نتايج اقدامات خود بسيار خشنود است .
ميشل كه در سال 1678 در مارسى تولد يافت ، فرزند نجارى بود . در سال 1703 به تركيه رفت و در سفارت فرانسه به خدمت مشغول شد . چندى بعد از ورود او به قسطنطنيه ، دوفريول او را به نزد پرنس راكوشى فرستاد و ميشل در سال 1705 از آن مأموريت بازگشت . سال بعد ، چنان كه ديديم ، عازم ايران شد و اين مأموريت سه سال ادامه يافت . بعد از اقامت كوتاهى در قسطنطنيه به فرانسه مراجعت كرد و عليه مارى پتى شهادت داد . سپس به عنوان سركنسول به تونس فرستاده شد . در يك مورد دولت فرانسه مىخواست او را دوباره به ايران بفرستد ولى آنژدو گاردان را به جاى او انتخاب كرد . ميشل در سال 1720 در تونس درگذشت .
بروسه حق داشت ميشل را آدم فتنهجويى بنامد . اگر چه زحماتى را كه مارى پتى براى او در ايران ايجاد كرد نبايد از نظر دور داشت ، ولى رفتار او نسبت به اين زن قابل نكوهش است .
به اضافهء مدركى كه در وزارت امور خارجه و آرشيو ناسيونال و كتابخانهء ملى يافت مىشود ، اسناد رسمى ديگرى توسط شفر در كتاب دوبوناك نقل شده است .
هامش
( 1 )Affaires Etrangeres , Turquie.
( 2 ) . اوراقa220 وb228 .
( 3 )Papiers de Paderi ( Padery ).
( 4 ) . -Fonds francais 7200در كتابخانهء ملى .