نباشد . در صورتى كه نامهء شاه خطاب به لويى چهاردهم و نامهء حاكم ايروان براى ماركى دو تورسى وزير امور خارجهء فرانسه و همچنين گواهى آبه ريشار نشان مىداد كه مأموريت محمد رضا بيگ حقيقى است . با وجود اين ، اولياى امور فرانسه از مارى پتى دربارهء سوابق سفير مطالبى پرسيدند و اين زن پاسخ داد كه ضمن اقامت در ايروان با محمد رضا بيگ ملاقات كرده و او در حقيقت كلانتر آن شهر بوده است .
در دربار فرانسه حدس زده مىشد كه مذاكرات با محمد رضا بيگ ديرى نخواهد پاييد . لويى چهاردهم پس از آن كه او را در 19 فوريه به حضور پذيرفت ، ماركى دوتورسى و كنت دوپن شارترن ، وزير نيروى دريايى ، و نيكلاده ماره ، مميز كل دارايى ، را براى مذاكره با او تعيين كرد .
انتخاب اين سه شخص برجسته به دو علت قابل توجه است . اولا ، نشان مىدهد كه پادشاه اهميت زيادى براى مذاكرات با سفير قايل بود . ثانيا ، هر سه نمايندهء فرانسه به لزوم يافتن بازار براى امتعهء فرانسوى پىبرده بودند و مىخواستند اين مقصود به ضرر دشمنان و رقيبان فرانسه عملى شود .
پن شارترن ، مثل كلبر « 1 » ، تمام اطلاعات لازم را دربارهء روابط تجارى فرانسه و ايران جمع آورى كرد و به اتفاق دو نفر همكار خود با ژان بيون دوكن سويل به مشاوره پرداخت و بدون ترديد در نتيجهء تقاضاى آنها بود كه اين شخص در 20 مارس 1715 يادداشت خود را تنظيم كرد و در اين سند نكات ذيل را نوشت :
1 - در استر آباد و خراسان مراكزى براى تجارت با اين ايالات و همچنين با آسياى مركزى تأسيس خواهد شد . آهن آلات ، پارچه ، كاغذ ، آئينه و ساعت ساخت فرانسه در اين نواحى فروخته مىشود . مراكز مشابهى در ساير ايالات به منظور تجارت با روسيه ، كردستان ، بين النهرين ، عربستان و هندوستان تأسيس خواهد شد .
2 - فرانسه مىتواند انواع داروها ، پشم ، سنگهاى قيمتى ، مرواريد ، ابريشم پنبه و قالى از ايران خريدارى كند .
3 - كالاهايى را كه ورود آنها به فرانسه ممنوع است مىتوان با قيمت خوب در اسپانيا و ايتاليا به فروش رسانيد .
هامش
ماجراجويى است و او را درست كردهاند تا پادشاه را با تذكار عظمت گذشتهاش از آن حالت افسردگى بيرون آرند . » مطابق نوشته دوكلو ، گودرو هم محمد رضا بيگ را آدم متقلبى مىدانست . بعيد نيست كه مونتسكيو در نوشتن نامههاى ايرانى خود محمد رضا بيگ را در نظر داشته است .
( 1 ) . ژان باتيست كلبر ، ملقب به ماركى دوسابله و دوتورسى ، برادر زادهء كلبر معروف بود ( كه در 1683 مرده بود ) .
وى سياست مدار قابلى بود كه مقاصد عمومى خود و پرژوزف دوپارى را در خصوص احتياج فرانسه به منافع ماوراى بحار به ارث برده بود .