قايقهايى به نام سنبوق « 1 » خالى كنند . براى حفاظت شهر ، يك ديوار سنگى بنا كرده بودند ولى وقتى جان نيوهف در سال 1662 در آنجا بود ، مشاهده كرد كه چنان خراب است كه قابل استفاده نيست . همچنين چهار قلعه كه دو تاى آن كوچك بود بر پا شده بود ولى فقط يكى از آنها با توپ مجهز شده بود و سه تاى ديگر در اواخر قرن به حالت خرابى افتاده بود .
در عهد شاردن در حدود 1400 تا 1500 خانه در شهر وجود داشت و در حدود بيست سال بعد احتمالا تعداد آن بيشتر بود . در بالاى بامها بادگيرهايى ساخته شده بود كه بعضى از آنها چنان وسيع بود كه انسان مىتوانست در هواى گرم در آنجا بخوابد . « 2 »
مركز كمپانى انگليسى هند شرقى در كنار ساحل و در حدود غربى شهر بود ( و در آن ايام ، شهر بيشتر از امروز به طرف غرب امتداد داشت ) . دربارهء آن شرحى از نويسندگان آن عهد در دست نداريم . « 3 » ولى تا آنجا كه نقاشى دوبروين نشان مىدهد ، مركز كمپانى عبارت بود از ساختمان نسبتا بزرگى كه تا ساحل راه داشت و بادگيرى در وسط ساختمان تعبيه شده بود . در داخل آن حياط وسيعى ساخته بودند تا بار چهار پايان را در آنجا قرار دهند . در مجاورت آن خليج كوچكى بود كه سنبوقها براى انتقال دادن بار به آنجا مىآمدند .
مركز اصلى كمپانى هلندى در شرق كمپانى انگليسى قرار داشت ولى وسيع تر بود و ديوارهاى كنگرهدار و بادگير بلندى داشت . در سال 1698 ژاكوبوس هوگ كامر « 4 » كه در آن وقت رئيس كمپانى هلندى بود شالودهء ساختمان بزرگترى را در حاشيهء شرقى شهر ريخت . دوبروين دربارهء ساختمان جديد مىنويسد :
« منزلى كه متعلق به كمپانى ماست زيباترين ساختمان شهر است و در حاشيهء شهر به طرف شرق قرار دارد . اين ساختمان خيلى وسيع و داراى مخازن اسلحه است . اتاقهاى آن هم بسيار
هامش
( 1 ) . هلندىها آن را چيام بوك يا چيام بوخ( Chiambok - Chiambox )مىناميدند . سنبوق در واقع قايقى است براى صيد مرواريد و مىتوان آن را به وسيلهء پارو سريعا حركت داد . - تصويرى كه سرهنگ ديكسن( H . R . P . Dickson )از روى سنبوق كشيده است ، در كتابThe Arab of the Desery ( London , 1949 ) , p . 477( 2 )Nieuhoff , loc . cit , p . 228.
( 3 ) . در ماه اكتبر 1759 يك دسته كشتى فرانسوى به فرمان دهى كنت استين( Estaing )در حوالى گمبرون ظاهر شد . سپس در دريا يكى از كشتىهاى كوچك را تا نزديكى محل كار انگليسىها كشاندند و اين كشتى شروع به بمباران كرد و بعد فرانسوىها به خشكى پياده شدند و مدافعان را مجبور به تسليم كردند . سرانجام فرانسوىها ساختمان را منفجر كردند ، به طورى كه كاملا ويران شد . فريزر( Fraser )در كتاب خود تحت عنوان :Narrative of a Joumey in to Khorassan in the Years 1821 and 1822 ( London 1825 ) p . 44مىنويسد ويرانههاى محل كار انگليسىها كه امواج بر آن مىخورد هنوز برجاست و اين توده وسيع به اندازهاى ويران شده است كه نمىتوان پايههاى اصلى ساختمان را تشخيص داد . خرابههاى يك يا دو حوض هنوز باقى است و سردابهاى متعددى كه جهت حفاظت از گرما بود نيز ديده مىشود .
( 4 ) .Hoogkamer، اين شخص از سال 1698 تا 1701 رئيس كمپانى بود .