جنگ ميان تركيه و روسيه مىشد . سياست وزراى لويى پانزدهم متكى بر علاقهء آنها به حفظ صلح نبود ، بلكه كاملا ناشى از حيله و خدعه آنها به منظور منافع شخصى بود . فرانسه مىخواست تركيه قوى بماند تا در مقابل دشمن خود اتريش متحدى داشته باشد . « 1 » هنگامى كه ماركى دوبوناك در سال 1716 به عنوان سفير به تركيه فرستاده شد ، به او دستور دادند تا آنجا كه مىتواند بكوشد اتريش را از تركيه بترساند . به علاوه ، مىبايستى آن ممالك را هميشه در حال جنگ نگاه دارد « مبادا استقرار صلح اين شاهزاده ( امپراتور شارل ششم ) را وادارد كه آرامش فرانسه را مختل كند . » « 2 »
دوبوناك هميشه مايل بود ميان فرانسه و روسيه اتحادى برقرار باشد و اگر چه كاردينال دوبوا ( كه به شدت از دوبوناك تنفر داشت ) با اين عقيده موافق نبود ، ولى مىخواست با روسيه روابط دوستانه داشته باشد و به همان علت كه ذكر شد ، مايل بود جنگى ميان تركيه و روسيه در نگيرد ولى با وجود تقاضاهاى مكرر دوبوناك ، حاضر نمىشد به پيش نهاد او جواب موافق بدهد . « 3 » اما سفير به تصويب رسمى دولت متبوع خود براى نزديك كردن تركيه به روسيه احتياجى نداشت و از نفوذ خود در نزد وزراى تركيه براى بستن عهدنامهء 1720 ميان آن دو كشور استفاده كرد . در نتيجه وقتى اختلاف روسيه و تركيه بر سر ايران پيش آمد ، خدمات دوبوناك مورد تقدير و تمجيد داماد ابراهيم و ساير وزرا قرار گرفت . گذشته از اين ، سفير در اثر دوستى با پزشك مخصوص سلطان ، به نام فونسكا ، با محافل دربارى در تماس بود . « 4 »
اختلاف ميان تركيه و روسيه طبعا دوبوناك را ناراحت كرد و بنابراين تا آنجا كه توانست براى رفع آن كوشيد . براى اين منظور به نپلويف در همان ابتداى كار اطمينان داد كه اگر تزار توجه خود را فقط معطوف به ولايات ايرانى در مجاورت درياى خزر كند و به طرف مرزهاى تركيه بيش نرود ، باب عالى اعتراضى نخواهد كرد و حتى ممكن است خود قسمتى از خاك ايران را متصرف شود .
در ضمن اين كه عوامل مثبتى براى ابقاى صلح موجود بود ، عوامل ديگرى كه منفى بود وجود داشت . در خود تركيه از اشخاصى كه موافق جنگ بودند سخن به ميان آورديم . در خارج اين كشور ، اتريش طبعا هميشه حاضر بود كه اختلاف ميان آن دو مملكت را تشديد كند . دولت
هامش
( 1 )Guignard , Memoires sur l'Ambassade de France en Turquie , p . 118 ; a . vandal , louis xv et.Elizabeth de Russie ( Paris , 1882 ) ..
( 2 )Saint - Priest , Memoires , p . 118.
( 3 ) . در يك مورد ، كاردينال قريب دو سال دوبوناك را در انتظار دريافت دستور گذاشت . - مقدمهاى كه شفر( Schefer )برMemoire Historique، اثر دوبوناك نوشته است . هنگامى كه كاردينال انبوهى از نامهها و گزارشهاى رسيده را در برابر خود مىديد ، همه را در آتش مىافكند و اين عمل را « مطلع شدن از اوضاع » محسوب مىداشت -Flassan , Histoire Generale et Raisonnee de la Diplomatie ftancaise , vo 1 , v , p . 5 .( 4 )Sumner , Peter the Great and The Ottoman Empire , p . 71.