مذكور خوددارى كرد و آنها را با وعدههاى مبهم بازگردانيد .
ولى در اين هنگام خبر پيروزى بزرگ محمود در گلناباد و محاصرهء اصفهان به تركيه رسيد .
داماد ابراهيم ديوان با جلسهء دولت را تشكيل داد و در اينجا بعضى از پاشاها به او توصيه كردند اين فرصت را غنيمت شمرد و ولاياتى را كه سابقا در تصرف تركيه بوده پس بگيرد ، تا همچنين مانع از ادامهء اشغال باقى ايران توسط افاغنه ، كه خود نيز سنى بودند ، بشود . وزير اعظم در جواب گفت كه « انصاف و شرافت اقتضا نمىكند كه از گرفتارىهاى پادشاه ايران كه دوست صميمى اوست استفاده نمايد . » « 1 » معالوصف فرمان داد كه پادگان سرحدى تقويت شود و به هر يك از اتباع ايرانى كه خواهان حمايت تركيه باشد كمك برسانند .
در اين ضمن همان شايعات ناراحت كننده ، كه باعث اضطراب شورشيان شيروانى و رؤساى داغستانى از تداركات نظامى تزار در حاجى طرخان شده بود ، به قسطنطنيه نيز سرايت كرد . به علاوه ، خان كريمه گزارش داده بود كه تزار ، رؤساى كبردا - ناحيهاى در شمال سلسله جبال قفقاز و غرب ترك - را عليه او تحريك مىكند و در درهء ترك قلعه مىسازد . « 2 » نپلويف ، نمايندهء روسيه ، اين خبر را تكذيب كرد ، ولى وقتى خبر لشكركشى پطر كبير به ايران شايع شد ، با معماى دشوارى مواجه گرديد . تركها چندى قبل از اين جريان ، از مقاصد تزار دربارهء بحر خزر ظنين شده بودند ، زيرا پطر كبير سويمونف و ناخدا فرردن را براى نقشه بردارى سواحل و بنادر آن اعزام داشته بود .
در ماه ژوئن 1722 اخبار قطعى دربارهء تداركات عظيم پطر در حاجى طرخان به دولت تركيه رسيد و نگرانى و سوء ظن تركها را تشديد كرد ، ولى نپلويف به وزير اعظم اطمينان داد كه تزار قصد حمله به خاك تركيه را ندارد .
اخبارى كه از ايران مىرسيد مبهم و متناقض بود . در اواخر ماه ژوئن ، استانيان به لندن خبر داد كه تركيه هنوز حاضر نيست از اوضاع آشفتهء ايران استفاده كند ، ولى متذكر شد كه به نمايندهء كمپانى هند شرقى در اصفهان نوشته است كه « او و دربار ايران از مقاصد تزار راجع به درياى خزر آگاه باشند و اگر اين خبر درست باشد ، تجارت ابريشم ايران ، به جاى تركيه ، از طريق مسكوى انجام خواهد گرفت . » « 3 » در همان گزارش يادآور شد كه باب عالى قصد دارد نمايندهاى به ايران
هامش
( 1 ) . گزارش استانيان ، مورخ 23 / 12 مه 1722 درa249 .Public Record Office ( States Papers ) , vo 1 . 24 p .جووانى امو( Giovanni Emo )، نمايندهء ونيز در قسطنطنيه ، همچنين گزارشى دربارهء اين ديوان به دولت متبوعهء خود فرستاد ، ولى در شرح تداركات نظامى تركها مبالغه كرد . - كتاب شى تحت عنوان :The Ottoman Empire from 1720 to 1734 as Revealed in the Despatches of the Venetian Baili Urbana , 1944 ( , p . 91 .) ( 2 )Von Hammer , vo 1 . XIV , p . 89.
( 3 )State Papers 97 , vo 1 . XXIV , fol . 435 a.