اولا لزگىها كه سنى هستند ، ولايت شيروان را تصرف كرده و تابعيت تركيه را پذيرفتهاند . ثانيا محمود فرزند ميرويس اصفهان را گرفته است . محمود ، مثل لزگىها ، سنى است و امر سلطان را قبول دارد . « 1 » بنابراين گرفتارىهاى ايران پايان يافته است و تمام سرزمينهايى كه به دست محمود و داود بيگ افتاده تحت حمايت تركيه قرار دارد . داماد ابراهيم اظهار اميدوارى كرد كه تزار به مفاد عهد نامهء صلح دايم ( منعقد در 1720 ) وفادار بماند و از نقشهء خود دربارهء ايران منصرف شود .
از آنجا كه وزير اعظم شخص صلح دوستى بود ، معلوم مىشود كه وى در بيان مطالب فوق تحت فشار افراطيون قرار گرفته و حتى دلايل استانيان را كه هميشه مىخواست ميان تركيه و روسيه توليد اختلاف كند پذيرفته بود . در بيستم فوريه 1723 استانيان به لندن چنين گزارش داده بود :
« از هر چه باعث تحريك وزير در اين مورد بشود استفاده مىكنم . . . و تا آنجا كه ممكن است ، به بهانهء خير خواهى تركيه از خطرى كه كشورش را تهديد مىكند سخن مىگويم و او نيز مىپذيرد . » « 2 »
پطر كبير توسط نپلويف از نفوذ دوبوناك در دربار تركيه آگاه شده بود . بنابراين هنگامى كه گزارشهاى نپلويف را دربارهء خراب شدن روابط دو كشور دريافت داشت ، از كامپردون « 3 » سفير فرانسه در روسيه خواهش كرد كه به دوبوناك توصيه كند روابط نپلويف با دولت تركيه را اصلاح نمايد . سفير نيز چنين كرد و وقتى دوبوناك نامه او را خواند ، با ميل و رغبت به فعاليت پرداخت .
زيرا خود طالب آن بود ، « 4 » و در واقع از چند ماه پيش از اين ، مايل بود كه خود شخصا به اين امر بپردازد . « 5 » اصولا سخنانش در نپلويف ، كه جوان بيست و نه ساله و غير مجربى در سياست بود ، تأثير مىكرد و نمايندهء روسيه نيز غالبا براى مشورت به او متوسل مىشد . « 6 »
هنگامى كه سفير فرانسه به وزراى تركيه اطلاع داد كه حاضر است ميانجى گيرى كند ، آنان در ابتدا در پذيرفتن پيشنهاد او ترديد داشتند ، ولى پس از آن كه سلطان رضايت داد ، قبول كردند و از دوبوناك خواستند كه در مذاكراتى كه با نمايندهء روسيه خواهند داشت شركت كند ، و لو اين كه دوبوناك مجبور شده بود بگويد نه اختيارات تام و نه دستورى از دولت متبوع خود براى انجام دادن اين كار دارد . « 7 » ناچار جواب داد كه فقط مىتواند تا
هامش
( 1 ) . وزير اعظم در اين مورد اشتباه مىكرد ؛ وى هنوز از رفتار محمود با عثمان آقا آگاه نشده بود .
( 2 )State Papers 97 , vo 1 . XXIV , fol . 459 b . ( London ).
( 3 )Campredon.
( 4 )De Bonnac , Memoire historique , p . 146.
( 5 ) . گزارش استانيان ، مورخ 15 اكتبر 1722 درState Papers، 97 ، جلد 24 ، ورقb449 موجود است .
( 6 ) . استانيان مبالغه مىكرد در اين كه دوبوناك را « مشاور يا حاكم » نپلويف مىدانست - گزارش او مورخ 20 / 9 فوريه 1722 .
( 7 ) . كاردينال دوبوا مايل نبود كه فرانسه زياد در اين كار دخالت كند ، و چون مستقيما با دوبوناك مكاتبه نمىكرد ،