كه آن هم نتيجهاى نداشت . فقط در يك محل بود كه جنگ سختى بين طرفين در گرفت ، و آن در قسمت جنوبى پل مرنان ، يعنى غربىترين پل اصفهان ، بود . « 1 » مسلما محمود اين پل را از آن لحاظ انتخاب كرده بود كه ديوارهء كوتاهى داشت و در دو طرف آن استحكاماتى بر پا نشده بود .
افغانها پس از در افتادن با ايرانيانى كه قسمت جنوبى پل را محافظت مىكردند ، تظاهر به فرار كردند و دشمن را پشت سر خود كشاندند و سپس بازگشتند و با آنها به سختى جنگيدند ولى نتوانستند در روى پل جاى پايى به دست آورند . « 2 »
اگر چه طرفين تلفات سنگينى دادند ، و ليكن در نتيجهء اين عمل ايرانىها تا حدى به خود اعتماد پيدا كردند .
در روز بعد ، يعنى نوروز ، افغانها چند دهكدهء مجاور را به باد غارت دادند و چون بسيارى از نجات يافتگان به شهر گريختند ، آمدن آنها قضيهء تهيهء خواربار را دشوارتر ساخت . مسئلهء آذوقه بعد از آن كه دولت خروج مردم را از شهر ممنوع كرد به صورت بغرنجى در آمد . « 3 » در صورتى كه اگر اشخاصى غير از جنگجويان ، قبل از محاصره شدن كامل شهر ، از آنجا بيرون رفته بودند ، تأمين آذوقهء مدافعان به مراتب آسانتر مىشد .
از طرف ديگر عدهاى از مردم براى جمعآورى خواربار به قسمت شمال و غرب شهر يعنى در محلهايى كه هنوز از تجاوز دشمن مصون بود رفتند و چون راههاى اين دو قسمت باز بود هزاران نفر سرباز در طى ماههاى مارس و آوريل براى دفاع شهر وارد شدند .
دليل بهتر شدن روحيهء ايرانىها در نتيجهء عدم موفقيت حملهء افغانها به پل مرنان در بيستم مارس و ورود سپاهيان تازه نفس براى دفاع پاى تخت اين است كه در شب 21 - 22 آن ماه عدهاى از سربازان ايرانى با نه گارى به گلناباد رفتند و توانستند خود را از نظر پاسداران افغانى پنهان كنند به صحنهء نبرد نزديك شوند . در اينجا از بيست و چهار توپى كه به جاى مانده بود هجده عراده برداشتند و روى گارىها گذاشتند ( دو توپ روى هر گارى ) و شش توپ باقى مانده را در خاك كردند و بدون سر و صدا به شهر بازگشتند . محمود از شنيدن اين واقعه فوق العاده عصبانى شد ، بويژه آن كه خود دستور داده بود كه توپها را از گلناباد براى تخريب استحكامات شهر بياورند . « 4 » محمود كه مثل ايرانىها از اهميت پلهاى اصفهان در زمان طغيان رودخانه واقف بود تصميم گرفت با حمله يكى از آنها را متصرف شود و چون نتوانسته بود پل مرنان را بگيرد و مىدانست كه پلهاى اللهوردى و خواجو بسيار محكماند ، عدهاى را براى حمله به پل شهرستان
هامش
( 1 ) . براى شرحى در خصوص اصفهان در اين دوره - ضميمهء سوم اين كتاب .
( 2 ) . كروسينسكى ، ص 227 . وى پل مرنان را پل عباسآباد ناميده است ، زيرا ناحيهاى كه در قسمت شمالى ساحل رودخانه قرار دارد به همين نام است .
( 3 ) . كلراك ، جلد اول ، ص 263 .
( 4 ) . داگ رجيستر ، 22 مارس .