در اين ضمن افغانها با اهالى جلفا به بدى رفتار كردند و اگر چه كسى را به قتل نرساندند و ليكن منازل را به باد غارت دادند و خود محمود مبلغ هفتاد هزار تومان خراج بر شهر بست .
اهالى جلفا مىبايستى قسمتى از اين مبلغ هنگفت را فورا و بقيه را بعدا بپردازند و هر كسى در پرداخت سهم خود كوتاهى مىكرد به چوب فلك بسته مىشد . سختترين صدمهاى كه به مردم وارد آمد اين بود كه محمود فرمان داد پنجاه دختر ارمنى را بگيرند . « 1 » زيباترين آنها را خود نگاه داشت و باقى را به افسران بخشيد . « 2 » گريه و زارى اين دختران سيه روز چنان رقتآور بود كه حتى افغانهاى سنگدل به رحم آمدند و در نتيجه به بسيارى از آنها اجازه داده شد به منازل خود بازگردند . بعضى از ارامنه كه بعدا به اصفهان گريختند اظهار داشتند كه محمود امر داده است اين دختران را دوباره بگيرند و مىگفتند كه ربودن اين دختران به اين علت است كه وى هنوز به تصرف اصفهان نايل نيامده است . كشيشهاى ارمنى به اين دختران دوباره غسل تعميد دادند و اظهار داشتند كه براى برقرارى پاكيزگى و طهارت اوليهء آنها چنين عملى لازم است . « 3 »
به نظر مىرسيد كه افغانها تصميم دارند تمام ثروت شهر را مصادره كنند ، و در اصفهان چنين شايع شد كه افغانها مىخواهند هرچه زودتر غنايم خود را جمعآورى كنند تا در صورت ورود قواى تازه نفس به پاىتخت ، عازم كرمان شوند .
در هجدهم مارس ، تمام اروپايىهاى مقيم اصفهان به مجلسى كه رياست آن با صفى ميرزا بود دعوت شدند . شاهزادهء جوان بعد از تشكر از حضور اروپايىها از آنها پرسيد كه آيا با مردم جلفا رابطه دارند يا نه ، و اظهار داشت كه چون آنها در دفاع شهر كوتاهى كردهاند مورد خشم و غضب شاه واقع شدهاند . اروپايىها جواب صريح و روشنى ندادند ، زيرا به خوبى مىدانستند كه چون سكنهء جلفا كمكى از طرف ايرانىها دريافت نداشته بودند ، مجبور شدند تسليم دشمن قوى شوند . « 4 »
محمود كه از گرفتن جلفا و اشغال بدون زحمت فرحآباد مشعوف شده بود ، نخستين حملهء خود را به اصفهان در بيستم مارس آغاز كرد . براى اين منظور بسيارى از سربازان را در ساحل جنوبى زايندهرود متمركز ساخت ، ولى چون در همان روز رودخانه طغيان كرده بود ، اشكال بيشترى وجود داشت . تنها كارى كه سربازانش توانستند بكنند اين بود كه به مدافعان تير بيندازند
هامش
( 1 ) . داگ رجيستر ، 25 مارس ؛ گيلاننتس ، فصل بيست و يكم ؛ كلراك ، جلد اول ، ص 277 . شمارهء دخترانى كه به اين ترتيب گرفتار شدند ميان چهل تا شصت و دو نفر ذكر شده است .
( 2 ) . يادداشتهاى روزانهء گاردان ، بايگانى وزارت امور خارجه فرانسه ، جلد ششم ، ورقb207 .
( 3 ) . همان كتاب .
( 4 ) . -« Relation de la Bataille des Perses avec les Arrevans »در بايگانى وزارت امور خارجهء فرانسه ، جلد ششم ، ورقa152 .