انتخاب كرد ، ولى ظاهرا راهى را كه از سرش بداران مىگذشت به چند علت بر راههاى ديگر ترجيح داد . اول اين كه چون اين راه از ميان دشت مىگذشت بيم حملهء ناگهانى ايرانىها در ميان نبود . دوم اين كه افغانها از اين راه خيلى زودتر به رودخانه مىرسيدند و از حيث آب در مضيقه نمىماندند . علت آخر آن كه تصرف پل دشتى و چوم در وقتى كه رودخانه قابل عبور نبود اهميت فراوانى داشت .
از منابعى كه در اختيار داريم چنين بر مىآيد كه محمود قسمتى از لشكر خود را در همان روزهاى اول عزيمت از محمد آباد از زاينده رود گذراند و بنابراين ممكن است كه از دو پل نام برده گذشته باشد ، زيرا پلهاى اصفهان مسدود بود . پس مىتوان حدس زد كه محمود پس از رسيدن به شهرستانه عدهاى از سپاهيان خود را از طريق پل دشتى به ساحل جنوبى رودخانه فرستاد و باقى را از ساحل در ناحيهء كرارج به سوى جادهء اصلى گسيل داشت و شايد قسمت اعظم سربازان را از پل چوم به ساحل جنوبى رسانيد .
در يازدهم مارس نزديك غروب ميان يك دسته از پاسداران افغانى و نگاهبانان پل شهرستان چند تير رد و بدل شد . « 1 » شايد در همان روز يا روز بعد افغانها نزديك پل اردو زدند . از اينجا براى امتحان چند بار به ناحيه شهرستانه حمله بردند ، ولى خواجه احمد آقا كه به تازگى به مقام قوللر آقاسى منصوب شده بود با دويست تن سرباز كار آزموده حملهء آنها را دفع كرد و عدهء زيادى از آنها را بكشت . اين موفقيت ، و همچنين ورود صدها سرباز از ولايات ، روحيهء ايرانىها را قوى كرد .
در اين ضمن جاسوسان محمود مشغول فعاليت بودند و به او خبر دادند كه در جلفا هيچ سرباز ايرانى ديده نمىشود و ظاهرا فرح آباد تخليه شده است . محمود كه نتوانسته بود در استحكامات شهرستانه رخنه كند و سخت خشمگين بود قواى خود را براى حمله به جلفا متمركز كرد . ارامنهء جلفا كه از قصد محمود خبر داشتند از اصفهان كمك خواستند . در واقع وضع آنها بسيار وخيم بود ، زيرا ايرانىها كه مىترسيدند مبادا ارامنه با افغانها همكارى كنند ، اسلحهء آنها را گرفته بودند . توضيح آن كه قبل از جنگ گلناباد ، بزرگان شهر جلفا در نتيجهء خواهش ايرانىها سيصد نفر از جوانان ارمنى را با ساز و برگ كامل براى حفاظت قصر شاه در اصفهان ضمن غيبت نگهبانان معمولى به آن شهر فرستاده بودند . وقتى جوانان مذكور وارد شدند ، ايرانىها آنها را مجبور كردند اسلحه خود را زمين بگذارند و به جلفا بازگردند و به آنها گفتند كه در صورت لزوم احضار خواهند شد . « 2 »
ارامنهء تيرهبخت از ايرانىها جواب مساعدى دريافت نداشتند و وقتى در شب 16 - 17 مارس
هامش
( 1 ) . - گزارش« Relation de la Bataille des Perses avec les Arrevans »در بايگانى وزارت امور خارجهء فرانسه ، جلد ششم ، ورقb150 .
( 2 ) . گيلاننتس ، فصل دهم . همچنين - كتاب كلراك ، جلد اول ، ص 272 .