1 . مىبايستى يك معاهدهء تجارى با ايران منعقد كند .
2 . سعى كند شاه و وزرايش را متقاعد سازد ( در صورت لزوم به اشخاص اخير رشوه بدهد ) كه تجارت مهم ابريشم را كه بازرگانان ارمنى در ايران از طريق ازمير و تركيه با اروپا انجام مىدهند از راه روسيه معمول سازند . در اين مورد ولينسكى بايد به ايرانىها متذكر شود كه رودخانهها و ترعههاى روسيه با مقايسهء جادههاى طويل بين ايران و حلب و ازمير داراى منافع زيادى خواهد بود .
3 . در صورتى كه نتواند ايرانىها را به قبول اين پيشنهاد وا دارد ، بايد موانع و اشكالاتى در راه تجارت از طريق حلب و ازمير به وجود آرد ( پطر بنابر عادتى كه داشت با دست خود نوشت :
« ممكن است جلوى تجارت ازمير و حلب گرفته شود ؟ كجا و چگونه ؟ » )
4 . مىبايستى اطلاعات كاملى دربارهء منابع ، اوضاع و خطوط ارتباطى ايران به دست آرد .
چنين اطلاعاتى بايد شامل جزئيات رودخانههايى باشد كه به درياى خزر مىريزند ، از چه ممالكى مىگذرند و آيا هيچ كدام از آنها از هندوستان سرچشمه مىگيرد يا نه .
5 . تا حد امكان اطلاعاتى دربارهء قدرت نظامى ايران كسب كند . « 1 »
يادداشتى كه پطر راجع به فقرهء سوم نوشته است جعلى بودن وصيت نامهء سياسى او را ثابت مىكند . در مادهء هشتم سندى كه ادعا مىشود خلاصهاى از وصيتنامهء فوق است و توسط لزور كارمند وزارت امور خارجه فرانسه تهيه شده ، « 2 » چنين آمده است كه پطر كبير به جانشينان خود وصيت كرد كه راه تجارت از طريق سوريه بايد برقرار شود ، و اين خود درست مخالف مدركى است كه در دست داريم .
هامش
( 1 ) . -Soloviev , Istoriya Rossii , vo 1 . XVIII , pp 27 - 8 , Butkov Materiali dlya Navay istorii Kavkaza , vo 1 , l , p . 4نويسندهء اخير اشتباه مىكند كه مىنويسد پطر در اين مورد به ولينسكى دستور داد از شاه تقاضا كند كه جبران خساراتى را كه به تجار روسى در شماخى در نتيجهء حملات لزگىها ( 1712 ) وارد آمده بود بنمايد ، زيرا اين واقعه در سال 1721 روى داد .
( 2 ) . اين خلاصه در صفحات 177 - 179 كتاب لزور( Lesur ).Des Progres de la Puissance Russe depuis son origine Jusqu'au Commencement du XIXe SiecleParis , 1812 )نوشته شده است . گفته مىشود كه اين كتاب به دستور ناپلئون به رشتهء تحرير در آمد تا مقاصد روسيه را به طريق بدى جلوه دهد . باعث تعجب است كه اين « وصيت نامهء سياسى » قبل از تاريخ 1812 در هيچ مأخذ ديگرى يافت نشده است . حتى در كتاب لزور به نام :De la Politique et des Progres de la Puissance Russeكه در سال 1807 تأليف شده است اثرى از اين وصيت نامه مشهود نيست . گايارده( Gaillardet )در كتاب خودMemoire du Chevalier dEon ( Paris , 1836 )مىنويسد كه اين شواليه « وصيت نامهء سياسى » پطر را در سال 1757 در بايگانى پطرهف( Peterhof )پيدا كرد ، ولى اين نويسنده واقف نبود كه شواليهء مذكور روسى نمىدانست و هيچ سندى هم در اين محل مضبوط نبود .