فصل نهم مأموريت ولينسكى و معاهدهء روس و ايران ( 1717 )
بعد از مأموريت اسرائيل اورى به ايران ، چند سالى گذشت تا پطر كبير دوباره توجه خود را معطوف به اين كشور كرد . علت آن بىعلاقگى پطر نبود ، بلكه تزار در جاى ديگر گرفتارىهايى داشت . ولى در ضمن اطلاعاتى راجع به ايران مخصوصا دربارهء نقاطى كه گرجىها و ارمنىها در آنجا ساكن بودند به دست مىآورد . « 1 » در حدود سال 1715 ، پطر كبير فرصت يافت هيئت ديگرى به ايران بفرستد . اين مأموريت كاملا جنبهء سياسى داشت . تزار براى اين كار يكى از افسران جوان و كاردان خود را به نام آرتمى پترويچ ولينسكى ، كه بر خلاف ساير دست پروردههايش مانند ياگوشينسكى « 2 » و منشيكف « 3 » از خانوادهء معروفى بود ، به سفارت انتخاب كرد . ولينسكى در اين ايام بيست و هشت سال داشت . « 4 »
دستورهاى پطر به ولينسكى از قرار ذيل بود :
هامش
( 1 ) . پطر كبير اين اطلاعات را از چند منبع به دست آورد ، مانند نوشتههاى ا . آرخيلويچ( Archilevich )و ساير گرجىها از يك طرف و نوشتههاى چند نفر ارمنى مانند اسرائيل اورى( Ori )از طرف ديگر . براى نامههاى اورى خطاب به گاگارين و ديگران - اثر ازوف( Ezov )و همچنين پ . ت . آروطونيان در كتاب .Osvoboditelnoe , etcچنان كه از بعضى از منابع بر مىآيد ، مخصوصا مقالهء آرطونيان تحت عنوان« Borba Armyanskogo , etc . »در ارمنستان و قسمتى از آذربايجان در بيست سال اول قرن هيجدهم نهضتى به منظور پيوستن و يا در هر حال نزديكى به روسيه وجود داشت ( براى نام كامل كتب مربوط به اين موضوع ، - فهرست منابع و مآخذ در آخر اين كتاب ) .
( 2 ) .Yagushinsky( 3 ) .Menshikov( 4 ) . يكى از اجداد ولينسكى ، به نام ديمترى ايوانويچ ولينسكى ، در نظام به مقامات بلندى در زمان بوريس گودونف رسيده بود ، - كتاب مولر( Muller )تحت عنوان :sammlung Russischer Geschichte , vo 1 , v , p . 108 .در حدود بيست سال بعد كلوديوس روندو( Rondeau )، نماينده انگليسى در سن پترزبورگ ، با ولينسكى دوست شد و او را شخص زيركى يافت كه غالبا شغلهاى مهم داشته است -State Papers 91 , Vo 1 XXII