مشتمل بر وعده آنان به دوستان خود كه پس از مرگ به ديدار آنها خواهند
شتافت وبر بالين وجنازة آنان حضور خواهند يافت ، مانند حديث امام
صادق عليه السلام كه : ( هر كه مرا در حيات خود زيارة كند أو را پس از مرگ زيارة
خواهم كرد ) ( 1 ) . اخبار مشتمل بر حضور آنان در وقت دادن نامه هاى اعمال ودر
صراط وميزان ، مانند حديث امام رضا عليه السلام كه : ( هر كه مرا با توجه به دورى مزار
ومرقدم زيارة كند روز قيامت در سه جا نزد أو خواهم رفت تا أو را از أهوال آن
رهايى بخشم : آن گاه كه نامه هاى اعمال به راست وچپ پراكنده شود ، ونزد
صراط ، ونزد ميزان ) ، ( 2 ) واخبار مشتمل بر حضور آنان در نزد جنازة دوستان در
هر سرزمينى كه باشند مانند حديث امام كاظم عليه السلام كه : ( من وساير امامان مثل من
ناگزير بر جنازة شما حضور مى يا بيم در هر سرزمينى كه باشيد ، پس درباره
خويشتن از خداوند پروا كنيد ) ، ( 3 ) ونيز اخبار مشتمل بر اين كه هر كس يكى از
معصومين عليهم السلام را ببيند حتما خود أو را ديده است ، زيرا شيطان به صورت آنان در
نمى آيد . ( 4 )
زيرا ملاك همه اين موارد يكى است ، وهر گاه امكان داشته باشد كه در آن
واحد بر سر جنازة هزاران نفر از دوستان يا ميليونها نفر از زائران خود در موارد
سه گانه در حديث حضرت رضا عليه السلام حضور يابند با اين كه سرزمين ها مختلف
است ، همچنين حضورشان بر سر بالين هزاران نفر از محتضران امكان پذير است
وفرقى بين اين موارد به چشم نمى خورد ، زيرا حكم أمثال در موارد روا وناروا
يكسان است .
هامش
( 1 ) - دارالسلام 4 / 294 .
( 2 ) - بحار الأنوار 102 / 40 .
( 3 ) - مناقب ابن شهرآشوب 4 / 292 .
( 4 ) - ر . ك : دارالسلام 4 / 272 .