امكان واز شاگرد أو مرحوم سيد نعمت الله جزائرى به صورت حتم وجزم نقل
شده است وسخن آنان را در گذشته آورديم ، اما اين توجيه ، گذشته از اين كه با
اخبار گذشته منافاة دارد - زيرا در آنها وارد است كه معصومين عليهم السلام با وجود
عيني وشخصي خود حضور مى يابند نه با صورتي مشابه صورت آنها - با ذيل
خود حديث تمثل نيز منافاة دارد زيرا در آن آمده است كه به ميت گويند : اين
رسول خدا واين أمير مؤمنان وفاطمه وحسن وحسين عليهم السلام اند كه رفيقان تو
هستند ) .
بي شك اين عبارات با تمثل سازگار نيست ، يعنى نمى توان به أشباه وتمثالهاى
آنان گفت اين رسول خدا و . . . است ، ونيز تمثل غير از مثول وايستادن در برابر
بيننده است ، ومى توان يمثل در حديث را يمثل به صيغه مجرد خواند كه به معناى
حضور عيني باشد نه تمثل . شاهد بر اين توجيه روايتي است كه در بحار از
حضرت جواد عليه السلام آمده كه مردى از ياران حضرت رضا عليه السلام بيمار شد وآن
حضرت از أو عيادت كرد وفرمود : حالت چطور است ؟ گفت : مرگ را پس از
شما با چشم خودم ديدم . فرمود : چگونه ديدى ؟ گفت : بسيار سخت ! فرمود :
آنچه ديدى تازه آغاز آن است ومرگ برخى از حالات خود را به تو
نمايانده است ، مردم دو دسته اند : برخى با مردن آسوده مى شوند وبرخى با مردن
آنان ديگران آسوده مى گردند ، پس ايمان به خدا وولايت را تجديد كن (
وشهادتين را تكرار كن ) تا با مردن آسوده گردى . آن مرد چنين كرد ، آن گاه گفت :
اى فرزند رسول خدا ، اين فرشتگان خدايند كه با تحيتها وتحفه ها آمده اند وبر
شما سلام مى كنند ودر برابر شما ايستاده اند ، حضرت به آنان اجازه جلوس داد
وفرمود : اى فرشتگان پروردگار من ، بنشينيد . سپس به بيمار فرمود : از آنان بپرس
كه آيا مأمور ايستادن در حضور من هستند ؟ بيمار گفت : پرسيدم وآنها گفتند : اگر
همه فرشتگانى كه خدا آفريده حضور شما برسند در برابرتان خواهند ايستاد
و
الإمام علي بن أبي طالب ( ع ) ( فارسي ) — صفحة 525
مساهمون: حسين استاد ولي
ص٥٢٥