شخص ] چنان كه فرموده : والملك على ارجائها . ( 1 ) [ زيرا يك ملك نمى تواند در
همه جاى عالم باشد ] .
اين سخن مرحوم سيد است . وشگفتا از وى كه چگونه مرتكب تأويل اين
همه اخبار شده است با آن كه برخى از آنها چندان صراحت دارند كه به خاطر اين
دليل عقلي قابل توجيه نيستند . وما در گذشته پاسخ اين گفتار را داديم كه شيخ
معاصر ما ( مرحوم مجلسي ) - كه روزگارش در از باد - اين مطلب را مبتنى بر تعدد بدن
مثالي دانسته است ، بنابر اين علي عليه السلام داراى بدنهاى چندى است كه هر بدني در
يكى از مكانهاى مختلف قرار دارد .
اما وجهي كه خود ما با استفاده از مفاهيم اخبار ترجيح مى دهيم قول به تمثل
است ، يعنى خداى سبحان براي محتضر رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم وأمير مؤمنان وامامان
ديگر عليهم السلام را ممثل مى سازد همان گونه كه علي عليه السلام را براي أهل آسمانها ممثل
ساخت هنگامى كه رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم ديد آن حضرت در همه آسمانها به نماز
ايستاده وفرشتگان نيز به أو اقتدا كرده اند ، آن گاه فرمود : اين علي بن أبي طالب
است ! من أو را در زمين وانهادم وأو از من در رفتن به آسمانها سبقت
گرفته است ! خداوند فرمود : اين شخصي است به صورت علي بن أبي طالب ، أو را
در همه آسمانها آفريدم تا فرشتگان به أو بنگرند ودلهاشان كه مشتاق دوستى
وديدار علي بن أبي طالب است آرام يابد .
مؤيد اين توجيه روايتي است كه كلينى رحمه الله از سدير صيرفي از امام صادق عليه السلام
نقل كرده كه فرمود : ( ملك الموت به محتضر گويد : ديدگانت را باز كن وبنگر ،
در اين حال رسول خدا صلى الله عليه وآله وسلم وفاطمه وحسن وحسين وامامان از أولاد آنان عليهم السلام
براي أو ممثل مى گردند ) . بنابر اين گاهى خود حضرتش با صورت اصلى بر بالين
هامش
( 1 ) - سوره حاقه / 17 : ( وفرشتگان بر أطراف آسمان قرار دارند ) .