حضور آنان در مكان أجسام لطيفه يا أرواح مجرده باشد . . . وآن بزرگواران به
حسب نفوس قدسية خود از قدرت واستعداد تصرف در همه مكانهاى أجسام
طبيعي مادي وأجسام لطيفه وأرواح پست ومتوسط وعالي برخوردارند ، وبه
اذن خداى متعال وقدرتى كه خداوند در اختيار آنان نهاده احاطه تصرف در
عالم ملك وملكوت دارند . آرى اگر مكان منحصر در مكان جسم مادي بود
اشكال عقلي مذكور وارد بود ، اما چنين نيست . ( 1 )
ونيز گويد : در اينجا گفتنى است كه يكى از محققان در بيان تعدد مكانها
گفتارى ارزشمند دارد كه مجالي براي ذكر مفصل آن نيست ولى به طور خلاصه
چنين است : ( مكانها بر شش قسم است ، سه قسم آن مربوط به أجسام مادي
ومتوسط ولطيف است وسه قسم ديگر مربوط به أرواح پست ومتوسط وعالي ،
وتزاحم وعدم تزاحم أجسام در اين گونه مكانها ونيز سرعت حركت وسير در
آنها متفاوت است ، أنبيا واولياى معصوم عليهم السلام داراى مراتب ودرجاتى هستند وبه
حسب نفوس قدسية خود قدرت واستعداد تصرف در همه اين گونه مكانها ،
واحاطه به جميع ملك وملكوت دارند البتة به اذن خداى متعال وقدرتى كه أو در
اختيارشان نهاده است ) .
پس از دقت وتأمل در گفتار اين محقق پاره اى از شبهات واشكالاتى كه به
ذهن مى رسد مانند اشكال حضور امامان عليهم السلام در آن واحد در مكانهاى گوناگون
وپيمودن مسافتى در از در مدتي كوتاه وأمثال اين اشكالات حل شده وشبهات
بر طرف مى گردد ، وبه گمان من وجود اين مكانها وسرعت حركت در آنها
وتفاوت آنها با يكديگر امروزه از بديهيات شمرده مى شود وبيشتر آنها از
مشاهدات وحسيات است ، براي توضيح وتفصيل بيشتر به كتاب ( وسيلة المعاد )
هامش
( 1 ) - حاشية الأنوار النعمانية 4 / 212 ، ونيز جنة المأوى اثر علامه كاشف الغطاء / 175 .