تأليف علامه جليل مولى حبيب الله كاشاني مراجعه شود . ( 1 )
نظر مؤلف
چون سخن بدين جا رسيد خوب است به يك نكته مهم قابل توجه اشاره
كنيم وآن نكته اين است : عالم آفرينش اسرارى دارد وهر عالمي را سنتها
وروشهاى ويژه خود است ، عالم طبيعت تنگ ترين وپست ترين عوالم است
وعالم آخرت وسيع ترين وشريف ترين عوالم وهر كدام را نظامى خاص وسنتهايى
معين است .
بنابر اين نبايد ميان اين دو نظام قياس كرد واحكام هر يك را بر ديگرى
جارى ساخت ، زيرا از شؤون اين عالم عنصرى طبيعي اين است كه وقوع يك
جسم در آن واحد در مكانهاى گوناگون ناممكن است وسخن كسى كه چنين
گويد بي ترديد درست است ، اما اشكال آن در اين است كه نظام عالم آخرت را
با نظام اين دنياي مادي قياس كرده است ، در صورتي كه عالم آخرت سنتهاى
خود را دار است وبا سنتهاى اين دنيا در همه شؤون قابل مقايسه نمى باشد ،
بنابر اين اشكال فوق در مورد حضور معصومين عليهم السلام به عين وجودشان بر بالين
محتضر درست نيست ، زيرا اين حضور در نخستين مرحله از مراحل آخرت
صورت مى گيرد واز نظام اين عالم خارج است . بايد دانست كه تفاوت نظام
آخرت با نظام اين دنيا در آيات وروايات معصومين عليهم السلام هم صريحا بيان
گرديده است .
تفاوت نظام دنيا ونظام آخرت در آيات
نظام دنيا تدريجي است : انا خلقنا الانسان من نطفة أمشاج نبتليه فجعلناه
هامش
( 1 ) - حاشية جنة المأوى ، / 175 .