لِمَنْ نُرِيدُ استفاده مىشود كه بسا انسان از روى حرص و آز ، ارادهء دنيا مىكند ، لكن خداوند دنيا را به او نمىدهد و اگر هم بدهد ، كمى مىدهد ! ثُمَّ جَعَلْنا لَهُ جَهَنَّمَ يَصْلاها مَذْمُوماً مَدْحُوراً : آن گاه براى او جهنم مهيا مىكنيم كه در شعلهء آن مىسوزد و گرفتار ملامت و دورى از رحمت پروردگار است . از ابن عباس روايت است كه پيامبر فرمود : - معناى آيه ، اين است : هر كس بوسيلهء انجام دستورات دينى بخواهد منافع دنيوى بدست آورد و قصدش تحصيل خشنودى خدا و خانهء آخرت نباشد ، خداوند تا حدودى كه بخواهد از نعمتهاى دنيا در دسترس او قرار مىدهد و در عالم آخرت ، او را بهرهاى نيست ، زيرا خداوند نعمت دنيا را به افرادى مىدهد ، كه بوسيلهء آن راه طاعت بپيمايند ولى آنها بسوى معصيت مىروند ، بنا بر اين خداوند آنها را كيفر مىدهد . وَ مَنْ أَرادَ الْآخِرَةَ وَ سَعى لَها سَعْيَها وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولئِكَ كانَ سَعْيُهُمْ مَشْكُوراً : هر كس خير آخرت و نعمت بهشت بخواهد و در اين راه سعى كند - يعنى خدا را فرمان برد و از معصيتها دورى كند - و در عين حال به يگانگى خداوند و رسالت پيامبران معتقد باشد ، سعى آنها و عبادات آنها بدرگاه خداوند مقبول است . قتاده گويد : معناى مشكور بودن سعى آنان اين است كه : خداوند حسنات آنها را افزايش مىدهد و از بديهاى آنها در مىگذرد . مقصود اين است كه : سعى آنها در خور سپاسگزارى است و پاداش دارد . از حسن روايت شده است كه : - آخرت را طلب كنيد ، زيرا نديدم كسى را كه طالب آخرت باشد ، و به آن نرسد . طالب آخرت ، ممكن است به دنيا هم برسد و نديدم كسى را كه طالب دنيا باشد و به آخرت برسد . گاهى چنين افراد به دنيا هم نمىرسند ! كُلًّا نُمِدُّ هؤُلاءِ وَ هَؤُلاءِ مِنْ عَطاءِ رَبِّكَ : هر يك از اين دو گروه را : آنها كه دنيا را مىخواهند و آنها كه آخرت را مىخواهند ، از بخشش پروردگارت ، بهرهمند خواهيم كرد .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ١٤ — صفحة 113
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص١١٣