تخطي إلى المحتوى الرئيسي

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ١٠ — صفحة 166

مساهمون:

ص١٦٦

به امر خداست ، با تو جدال مىكنند . كَأَنَّما يُساقُونَ إِلَى الْمَوْتِ وَ هُمْ يَنْظُرُونَ : اينها كه با تو جدال مىكنند و مىخواهند شانه را از زير جنگ خالى كنند ، گويا بسوى مرگ رانده مىشوند و آن را در برابر خود آشكارا مىنگرند . وَ إِذْ يَعِدُكُمُ اللَّهُ إِحْدَى الطَّائِفَتَيْنِ أَنَّها لَكُمْ : خدا را ياد و شكر كنيد كه به شما وعده مىدهد كه كاروان يا سپاه دشمن ، از آن شما خواهد بود . وَ تَوَدُّونَ أَنَّ غَيْرَ ذاتِ الشَّوْكَةِ تَكُونُ لَكُمْ : شما دوست مىداريد كه كاروان كه متعلق به ابو سفيان است و تصاحب آن براى شما مشقتى ندارد ، از شما باشد ، نه سپاه . حسن گويد : پيامبر ، سپاه را مىخواست و مسلمين كاروان را . كلمهء « شوكة » كنايهء از جنگ است ، زيرا در جنگ سختى و مشقت است . اين قول از قطرب است . برخى گويند : « ذاتِ الشَّوْكَةِ » يعنى صاحب سلاح . وَ يُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُحِقَّ الْحَقَّ بِكَلِماتِهِ وَ يَقْطَعَ دابِرَ الْكافِرِينَ : خداوند بمصالح ، داناتر است . او مىخواهد به لطف خود حق را ظاهر كند و اسلام را عزت بخشد و قريش را بدست شما هلاك كند . اينها را در ضمن كلمات و وعده‌هاى خود بيان كرده است چنان كه مىفرمايد : « لَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنا لِعِبادِنَا الْمُرْسَلِينَ إِنَّهُمْ لَهُمُ الْمَنْصُورُونَ وَ إِنَّ جُنْدَنا لَهُمُ الْغالِبُونَ » ( صافات ، 171 تا 173 : بندگان مرسل خود را وعده كرده‌ايم كه آنها از نصرت ما برخوردارند دارند و لشكر ما غالب است ) . لِيُحِقَّ الْحَقَّ وَ يُبْطِلَ الْباطِلَ وَ لَوْ كَرِهَ الْمُجْرِمُونَ : اينها را خداوند به اين منظور انجام مىدهد كه اسلام را ظاهر كند و اهل كفر را هلاك سازد . گر چه اينها براى مردم كافر خوشايند نيست . بلخى از حسن نقل كرده است كه : آيهء « وَ إِذْ يَعِدُكُمُ . . . » بعد از « كَما أَخْرَجَكَ . . . » نازل شده است .

داستان جنگ بدر

ابو سفيان با كاروانى از قريش كه مشك حمل كرده بود و چهل سوار ، آن را همراهى مىكرد ، از شام ، رهسپار مكه شد . پيامبر به اصحاب دستور داد كه بر سر راه