يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ
: در اينجا مقصود اين است كه هر گاه ارادهء نماز كرديد و بر طهارت نيستيد لكن « اراده » را ذكر نكرده است زيرا كلام بر آن دلالت دارد . نمونهء آن ، اين آيه است :
« فَإِذا قَرَأْتَ الْقُرْآنَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ »
( نحل 98 : هر گاه اراده كنى قرائت قرآن را ) و همچنين آيهء :
« وَ إِذا كُنْتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاةَ . . . »
( نساء 102 : هر گاه در ميان آنها باشى و اراده كنى كه براى آنها اقامهء نماز كنى ) اين مطلب از ابن عباس و بيشتر مفسران است .
عكرمه گويد : مقصود اين است كه هر گاه اراده بر پاى داشتن نماز كنيد ، بايد وضو بگيريد ( خواه طهارت داشته باشيد يا نه ) داود نيز بر همين عقيده است . وى گويد : على ( ع ) براى هر نمازى وضو مىگرفت و اين آيه را مىخواند . خلفاى ديگر نيز بوقت هر نمازى وضو مىگرفتند .
لكن قول اول صحيح است و همهء فقها بر آنند . اينكه روايت كردهاند كه على ( ع ) تجديد وضو مىكرد ، حمل بر استحباب مىشود .
برخى گفتهاند : در آغاز اسلام ، واجب بود كه هر نمازى وضو بگيرند ، سپس به منظور تخفيف ، اين حكم نسخ شد . ابن عمر نيز چنين گفته است . وى گويد :
- اسماء دختر زيد بن خطاب مرا حديث كرد كه عبد اللَّه حنظله او را حديث كرده بود كه پيامبر به او دستور تجديد وضو براى هر نمازى داد و اين امر براى او دشوار بود . از اينرو امر كرد كه پيش از هر نمازى مسواك كند و اگر حدثى از او سر زد ، وضو بگيرد . عبد اللَّه عقيده داشت كه وضو براى هر نمازى هم چنان واجب است و انجام مىداد .
سليمان بن بريده از پدر خود نقل كرده است كه :
- پيامبر براى هر نمازى وضو مىگرفت ولى چون سال فتح مكه ، فرا رسيد نمازها را بيك وضو خواند . عمر بن خطاب گفت :
- يا رسول اللَّه ، كارى كرديد كه هرگز نكرده بوديد .
فرمود :