اين مذهب جمهور اماميّه است بنابر آنچه در نبوّت از آن ياد كردم ، و در ميان ايشان كسانى كه ذكرشان پيشتر گذشت با اين نظر مخالفند . جمهور معتزله و همچنين همهء اصحاب حديث اعتقاد مرا دارند » « 1 » .
وى اشاره به مطلبى مىكند كه بلافاصله پيش از آن دربارهء نبوّت گفته و آن را تفضّل الهى دانسته بود ، ولى پيغمبر از آن جهت شايستهء اين تفضّل مىشود كه خدا از پيش مىداند كه او به تكاليف نبوّت به وجه احسن عمل خواهد كرد « 2 » . اين آموزه را ممكن است همچون بحث دربارهء مسألهاى دانست كه معتزله دربارهء آن با يكديگر اختلاف كلمه پيدا كرده بودند ، يعنى اينكه : آيا نبوّت پاداش است يا نه ؟ « 3 » ولى در زمينهء نظام تعليمى مفيد . دليل عمدهء پيدا شدن اين سؤال مبارزهء با شيعيان افراطى معتقد به « تناسخ » است .
وى مطرح كنندگان و مخالفان نظر خود را مبتنى بر اينكه وظيفهء نبوّت و امامت اساسا تفضّل الهى است معرّفى مىكند :
« اين مذهب اكثريّت اماميّه و همهء فقيهان و راويان اخبار ما است . مخالف با آن تنها اصحاب تناسخند كه از اماميّه و ديگران ريشه گرفتهاند . و در اين مخالفت با ايشان شريكند بنو نوبخت از ميان متكلّمان اماميّه ، و همهء كسانى كه پس از ايشان در علم كلام وارد شدند . و جمهور معتزله بر آنند كه امامت تفضّل است و همهء محدّثان نيز چنين مىگويند » « 4 »
انديشهاى كه مفيد در اينجا با آن مخالفت مىكند ، اين است كه شخصا ممكن است در نتيجهء اعمال نيكى كه در يك زندگى سابق داشته شايستهء مقام امامت شود . شيخ مفيد
هامش
( 1 ) - اوائل ، ص 35 - 34 .
( 2 ) - همان جا .
( 3 ) - الاشعرى ، مقالات ، ص 227 .
( 4 ) - اوائل ، ص 33 .