ايشان در اين خصوص گفتارى به من نرسيده است ، و خبرى كه به من رسيده آن است كه نظر بنو نوبخت بر خلاف اين است ، و نيز گروهى از اماميان را كه معرفت ناقص دارند ديدهام كه آنان نيز نظر مخالف دارند » « 1 » .
اعتقاد به اينكه اجساد پيامبران و امامان پس از مرگ در قبرها نمىماند ، البتّه بسيار از آنچه معتزله بتوانند بپذيرند دور است . بدون شك اين نظر رايج اغلب اماميّه بوده است ، ولى اين نكته جالب توجّه است كه شيخ مفيد نتوانسته است هيچ يك از متكلّمان سابق امامى را كه از آن دفاع كرده باشند نام ببرد . گفته است كه نوبختيان و بعضى از معاصران وى با اين نظر مخالف بودهاند . به تمايلات عقلىگرانهء نوبختيان پيش از اين اشاره كرديم . مفيد در اينجا بدون احساس شرمسارى هوادار متديّنان عادى و اصحاب روايت است . وى در دنبالهء بحث خود به دو آيهء قرآن « 2 » و يك حديث نبوى استناد مىكند كه آن حديث چنين است : « هر كس كه در كنار قبرم به من سلام كند سخن او را مىشنوم ، و هر كس كه از دور بر من سلام كند سلام او به من مىرسد » « 3 » . مفيد همچنين گفته است كه از اين نظر در جاى ديگر دفاع كرده است . در يكى از اين فقرات كه موجود است ، از احترام و توقير و طلب رحمتى كه در كنار قبرهاى تهى امامان مىشود ، با مقايسهء اين اعمال با طواف بر گرد كعبه دفاع مىكند . « مردمان عبوديّت نسبت به خدا را با زيارت بيت اللّه الحرام و طواف كردن در پيرامون آن اظهار مىدارند .
از هر سرزمين و شهر به حجّ خانهء خدا مىآيند ؛ خدا اينجا را خانهاى ويژهء خود و محلّى مقدّس قرار داده است ، در صورتى كه خدا محصور در يك محل و به يك جا نزديكتر از جاى ديگر نيست » « 4 » .
هامش
( 1 ) - همان جا .
( 2 ) - قرآن ، آل عمران ، 71 - 70 ؛ يس ، 27 - 26 ؛ اوائل ، ص 46 - 45 .
( 3 ) - همان جا .
( 4 ) - « العكبريه » ، پرسش 24 .