سخت با اعتقاد به تناسخ مخالف است كه گاه به گاه در ميان غلات شيعهء قديم رواج پيدا مىكرده است « 1 » . مفيد حتّى معلّم خود ابن بابويه را مورد حمله قرار داده است كه چرا به احاديثى باور كرده يا به تفسير لفظى آنها پرداخته كه بنابر آنها ارواح پيش از اجساد وجود دارند ، و دوام و بقاى ارواح از خود آنها است . به گفتهء مفيد ، اين تعليمات راه را براى طرفداران مذهب تناسخ هموار مىكند « 2 » .
صفات امام : نظر عبد الجبّار
عبد الجبّار البتّه منكر بهرهمند بودن امام از علم خاص در دورهء زندگى و وضع ويژهء پس از مرگ است كه شيخ مفيد اين هر دو را از مختصّات امامان مىداند . در خصوص اين مسأله كه جامعهء امّت به امامى معصوم از گناه و خطا نيازمند است ، عبد الجبّار برهان شيعه را نقل مىكند به اينكه اگر امام در معرض گناه باشد ، شايستهء مجازات حدّ شرعى مىشود . در آن صورت ، هم او و هم امّتش به امام ديگرى براى اجراى حد نياز دارند - امامى كه خود ممكن است گرفتار همين دشوارى شود ، و قس على هذا الى غير النّهاية « 3 » عبد الجبّار ، پس از جواب گفتن به اين اعتراض مىگويد كه عصمت « تنها براى رسول اللّه ضرورت دارد ، زيرا كه حجّت براى وحيى است كه مىآورد نه به دليلى كه شما ادّعا مىكنيد » « 4 » . بنابراين عصمت تنها امتياز مخصوص پيغمبر مىشود نه كس ديگر . سپس عبد الجبّار به بيان نظر خود دربارهء امامت و صفات كسى كه مىتواند عهدهدار اين وظيفه شود ، بدين صورت ادامه مىدهد :
هامش
( 1 ) - رجوع كنيد به النوبختى ، ص 31 ، 35 ، 71 ؛ عبد القاهر بغدادى ، الفرق بين الفرق ، چاپ م . الكوثرى ( قاهره : الثقافة الاسلامية ، 1948 ) ، ص 145 .
( 2 ) - تصحيح ، ص 36 - 32 ، نقلشدهء پس از اين ، نيمهء فصل شانزدهم .
( 3 ) - المغنى ، بيستم ، بخش اول ، 84 .
( 4 ) - همان منبع ، ص 85 .