مزاياى پيغمبر ( ص ) : عصمت
معتزله بيش از اصحاب حديث و متكلّمان اشعرى دربارهء معصوم بودن پيامبر از گناه و سهو اصرار و تأكيد داشتند . دليل آن اين است كه آنان رفتار درست پيغمبر را براى خير و رفاه مؤمنان ضرورى مىدانستند . وى بايستى از ارتكاب هر گناه مصون باشد تا از اعتبار او در نظر مؤمنان كاسته نشود « 1 » .
عبد الجبّار بر آن است كه مقام بعضى از پيغمبران برتر از ديگران است « 2 » ، ولى خود او هيچ برترى شخصى اساسى براى حضرت محمّد ( ص ) نسبت به ديگر پيامبران قائل نيست . از همهء آنان در زير يك عنوان بحث شده است . براى خير و رفاه مردمان ، كه به آن نياز دارند كه پيام پيغمبرانه را از كسى بپذيرند كه خود معتبر و شايستهء اعتماد باشد ، خدا نبايد روا دارد كه پيامبران مرتكب گناهان عمدى شوند يا دروغ بگويند ، خواه پيش از مبعوث شدن ايشان به رسالت باشد و خواه پس از آن « 3 » . و نيز نبايد پيامبران مرتكب اشتباه شوند يا به غفلت گناه كنند و يا در اجراى وظايف پيغمبرى به رياكارى متوسّل شوند « 4 » . ولى ، يك پيغمبر ممكن است در اجراى وظيفهاى كه آن را براى مؤمنان توضيح داده و خود حدّ اقل لازم براى آن را به انجام رسانيده ، گرفتار غفلت يا پريشانى حواس
هامش
( 1 ) - دربارهء اين ايستار معتزليان به صورت كلى ، رجوع كنيد به ت . آن دره ، شخص محمد از ديدگاه آموزه و ايمان امتش ( « بايگانيهاى مطالعات شرقى » ، جلد شانزدهم ؛ استوكهولم : نورستد ، 1918 ) ، ص 45 - 139 . دربارهء ارتباطى كه عبد الجبار ميان اين مسأله و آموزهء بهترين مصلحت آدمى در نظر مىگرفته ، رجوع كنيد به المغنى ، پانزدهم ، 303 - 302 .T . Andrae , Die Person Muhammeds in Lehre und Glauben seiner Gemeinde .( 2 ) - همان منبع ، 280 .
( 3 ) - همان منبع ، 279 ، 300 ، 304 .
( 4 ) - همان منبع ، 279 ، 281 .