حكم به باطل بودن آن مىكنم اين است كه ممكن نيست كسى بتواند به اندازهء يك سوره از قرآن چنان بسازد كه امر را بر اصحاب فصاحت مشتبه كند .
و امّا جهت ممكن بودن اين است كه بر قرآن يك كلمه يا دو كلمه و يك حرف يا دو حرف و مانندهاى اينها افزوده شده باشد كه به حدّ اعجاز نرسد كه در اين صورت ممكن است امر بر فصحا نيز مشتبه شود . ولى چون حادثهاى اتّفاق بيفتد ، بر خدا است كه آن را نمايان سازد و حق را در آن بر بندگان خود آشكار كند . به هر صورت من بر چنين افزايشى قطع ندارم و بيشتر بر آنم كه بر قرآن چيزى افزوده نشده و قرآن از آن تهى است . و بر صحّت اين اعتقاد حديثى از امام صادق جعفر بن محمّد ( ع ) گواه است و اين مذهب بر خلاف چيزى است كه از بنو نوبخت - رحمهم اللّه - دربارهء افزايش و كاهش در قرآن شنيدهايم ، و گروهى از متكلّمان و فقيهان صاحب اعتبار آن را پذيرفتهاند » « 1 » .
يكى از اماميّه كه مفيد مىتوانست او را به حق متمايل به عقيدهء خود بداند ، ابن بابويه است « 2 » .
به صورت خلاصه مىتوان گفت كه دربارهء تماميّت و درستى متن قرآن رسمى دو اعتقاد در ميان اماميّه رايج بوده است . بعضى ، حتّى پيش از مفيد ، بر آن بودند كه متن عثمان تمام و درست است . گروهى ديگر ، همچون نوبختيان ، على رغم تمايلى كه به اعتزال داشتند ، چنان معتقد بودند كه در متن قرآن اضافه و نقصانى صورت گرفته است . مفيد از هر دو نظر دفاع كرده ، ولى عقيدهء نهايى وى محتملا آن بوده كه متن قرآن به همان صورت كه هست تمام و كامل است « 3 » .
هامش
( 1 ) - اوائل ، ص 56 .
( 2 ) - رجوع كنيد به پس از اين ، فصل پانزدهم .
( 3 ) - ج . اليش ، « قرآن شيعى » ، در آرابيكا ، شانزدهم ( 1969 ) ، 21 ،