امتناع از پرداخت ماليات را ترسيم مىكند .
بخش دوم پژوهش حاضر ، هم اسناد و هم محتواى احاديث محاسن ، بصائر الدرجات و الكافى فى علم الدين را بررسى مىكند تا نشان دهد كه دو كتاب اول و بخصوص بصائر الدرجات منحصرا حاصل وضعيت قم تحت محاصره در اين دوره و خطاب به آن بودند .
فصل چهارم بيانگر آن است كه آنچه از محاسن باقى مانده ، حاكى از علاقهء گردآورندهء آن به استمرار عقيده و عمل از دورهء حضور ائمّه [ عليهم السّلام ] در جامعه است .
براى مثال ، محاسن مشتمل بر احاديثى است كه بر مرتبهء ويژهء ائمّه [ عليهم السّلام ] و شيعيانشان تأكيد و بر روايات ائمّه [ عليهم السّلام ] به عنوان منابع مرجع در مسائل عملى و نظرى تمركز دارند ؛ همچنين احاديثى كه به احكام ، يعنى جوانب عملى زندگى عموم مىپردازند . در واقع ، بيش از نيمى از 2606 روايت موجود در محاسن دقيقا به اين موضوعات عملى مربوط مىشود . فقدان اشاراتى در محاسن دربارهء نياز به ساماندهى اعمال گوناگون مردم طى دوران غيبت امام [ عليه السّلام ] ، از جمله امامت نماز جمعه يا جمعآورى و توزيع وجوهات شرعى ، داورى در مسائل اعتقادى و عملى و تفسير اين مسائل ، كه نقش ائمّه [ عليهم السّلام ] در تمام اين مسائل ، هم سرنوشتساز بود و هم در واقع ، برجسته - چه رسد به اشارات مستقيم به خود غيبت يا عدد دوازده به عنوان حدّ نهايى تعداد ائمّه [ عليهم السّلام ] - حاكى از اعتقاد برقى به اين است كه پسر امام يازدهم [ عليه السّلام ] به زودى خود را آشكار خواهد ساخت و امامت و خلافت مجددّا از سر گرفته خواهد شد . اخراج برقى از قم به خاطر نقل روايت از راويان « ضعيف » ، در زمان حيات برقى توسط خود طرفداران اخراج او ، بىاعتبار اعلام شد . به همين دليل و با توجه به موقعيت برقى به مثابهء مولاى اشعريان ، به نظر مىرسد كه اشعريان با تحقيقات برقى - اگرچه تلويحى - موافقت كردند و در آن دورهء آشفته ،
دوره شكل گيرى تشيع دوازده امامى (فارسى) — صفحة 76
مساهمون: آندرو جي . نيومن
ص٧٦