در روايتى از على بن ابراهيم ، پيامبر [ صلّى اللّه عليه و إله ] در پاسخ اين سؤال كه « مؤمنى كه دين ندارد چه كسى است ؟ » فرمودند : « كسى كه نهى از منكر نمىكند . » ( ج 5 ، ص 59 ، ح 15 ) اما در روايت ديگرى منقول از على بن ابراهيم ، امام جعفر [ صادق عليه السّلام ] توضيح دادهاند اين وجوب تنها متوجه كسانى است كه قادر به انجام آن باشند و بدانند كه در چه مواردى مقرّر شده است .
براى مثال ، شخص ضعيف معاف شده است . امام [ عليه السّلام ] توضيح دادهاند كه آيهء 104 سورهء آل عمران يك حكم خاص است ، نه يك حكم عام . ( ص 59 - 60 ح 16 ) آخرين روايت [ اين باب ] كه بدون شماره است ، نقل كرده كه از امام جعفر [ صادق عليه السّلام ] پرسيدند : اين كلام پيامبر [ صلّى اللّه عليه و إله ] كه « بهترين جهاد ، گفتن كلمهء حقى نزد حاكمى ستمگر است » به چه معناست ؟ امام [ عليه السّلام ] پاسخ دادند :
به اين معناست كه آن شخص از آن حاكم آگاهى و شناخت داشته باشد و بداند كه ستمگر است و آن حاكم ستمگر نيز حرف او را قبول كند . در غير اين صورت ، نه . ( ص 60 )
بابى داراى 3 روايت ، كه خشمگين كردن خداوند را به خاطر خشنود كردن مخلوقش نكوهش مىكند ( ج 5 ، ص 62 - 63 ) ، شامل 2 روايت است كه على بن ابراهيم از پدرش ، و يكى را پس از پدرش از حسين نوفلى ( ج 5 ، ص 63 ، ح 2 ) نقل كرده است . در اين روايت اخير ، كه اسنادش همان اسناد روايت كتاب « فضل العلم » دربارهء نكوهش تبعيت از سلطان است ( ج 1 ، ص 46 ، ح 5 ) ، امام جعفر [ صادق عليه السّلام ] از قول پيامبر [ صلّى اللّه عليه و إله ] فرمودهاند :
هركس با انجام كارى كه خداوند را خشمگين مىكند ، سلطانى را خشنود نمايد ، از اسلام خارج گرديده است . ( ج 5 ، ص 63 ، ح 2 )
دوره شكل گيرى تشيع دوازده امامى (فارسى) — صفحة 413
مساهمون: آندرو جي . نيومن
ص٤١٣