ائمّه [ عليهم السّلام ] همچنين ويژگىهاى عينى را مشخص كردهاند كه از شخص صلاحيت انتخاب شدن به عنوان امام جماعت را سلب مىكنند . اختلالات جسمانى همچون جذام يا جنون ، ولد الزنا بودن و فاسق بودن از جمله اين ويژگىها هستند .
در يكى از اين روايات ، در بابى كه داراى 6 روايت است ، امام جعفر [ صادق عليه السّلام ] فرمودهاند :
يك پسر بچه ( غلام ) مىتواند با اينكه به سن بلوغ نرسيده است ، امام جماعت باشد و اذان بگويد . ( ص 376 ، ح 6 )
امام پنجم [ عليه السّلام ] فرمودهاند :
يك برده اگر فقيه باشد و فقيهترى وجود نداشته باشد ، مىتواند امام جماعت باشد ؛ همانگونه كه يك شخص نابينا اگر به جهت صحيح [ قبله ] راهنمايى شود ، مىتواند امام جماعت باشد .
با وجود اين ، امام پنجم [ عليه السّلام ] از امام على [ عليه السّلام ] نقل كردهاند كه ايشان نماز خواندن با افرادى همچون جذامى ، ديوانه و ولد الزنا را منع مىكنند .
( ص 375 - 376 ، ح 4 )
اما در عين حال ، ائمّه [ عليهم السّلام ] براى انجام نماز به تنهايى يا در يك جماعت بدون امام ، پيشبينىهايى كردهاند . در بابى دربارهء امام [ جمعه ] و خطبه - كه در بالا ذكر شد - محمّد بن يحيى روايتى نقل كرده كه در آن ، امام جعفر [ صادق عليه السّلام ] فرمودهاند :
نماز جمعهء به همراه امام ، دو ركعت است . اما كسى كه تنها بدون امام مىخواند بايد چهار ركعت بخواند . ( ص 421 ، ح 4 )
على بن ابراهيم در باب « استحباب نماز جماعت » ، روايتى نقل كرده است كه در
دوره شكل گيرى تشيع دوازده امامى (فارسى) — صفحة 408
مساهمون: آندرو جي . نيومن
ص٤٠٨