پرسيدم : آيا خداوند بندگانش را بر گناه مجبور كرده است ؟ حضرت فرمود : خير . پرسيدم : پس كار را به آنها واگذاشته [ كه كار خير انجام دهند ؟ ] « 1 » حضرت فرمود : خير . پرسيدم : پس حقيقت مطلب چيست ؟
فرمود : لطفى است از پروردگارت بين اين دو امر [ يعنى : بين جبر و قدر . ] « 2 » ( ص 159 ، ح 8 )
على بن ابراهيم روايتى نقل كرده كه در آن امام جعفر [ صادق عليه السّلام ] فاصله ( منزله ) بين جبر و قدر را « وسيعتر از فاصلهء بين آسمان و زمين » بيان فرمودهاند .
( ص 159 ، ح 11 )
4 باب آخر كتاب « التوحيد » مشتمل بر 15 روايت هستند كه در آنها ائمّه [ عليهم السّلام ] متذكر شدهاند : « خداوند براى كمك به انسان در چنين تصميمگيرىهايى ، وى را راهنمايى مىكند . » ( ص 162 - 167 ) در روايتى كه از محمّد بن يحيى از احمد بن محمّد بن عيسى اشعرى از طريق جميل نقل شده است ، امام جعفر [ صادق عليه السّلام ] مىفرمايند :
خداوند با آنچه به مردم داده و به آنها معرفى كرده است ، بر ايشان حجت مىآورد . ( ص 162 ، ح 1 )
در روايت ديگرى كه از محمّد بن يحيى از احمد بن محمّد بن عيسى نقل شده است ، امام [ صادق عليه السّلام ] مىفرمايند :
خداوند بندگان را به چيزى كه از ايشان پوشيده داشته است ، تكليف نمىكند . ( ص 164 ، ح 3 )
در روايتى كه از احمد بن ادريس اشعرى از محمّد بن عبد الجبّار نقل شده ، امام جعفر [ صادق عليه السّلام ] مىفرمايند :
هامش
( 1 ) . عبارات داخل قلاب از مؤلّف است . ( م )
( 2 ) . عبارات داخل قلاب از مؤلّف است . ( م )