در روايت ديگرى از اين احاديث ، كه حسن بن على بن عبد اللّه كوفى آن را نقل كرده ، سعد بن طريف اسكاف ناووسى عازم منزل امام [ محمّد ] باقر [ عليه السّلام ] شد و [ مشاهده كرد كه ] گروهى از افراد دستار به سر شبيه سودانىها 69 [ از منزل حضرت ] خارج شدند . سپس وى بر امام [ عليه السّلام ] وارد شد و از امام [ عليه السّلام ] دربارهء آن افراد سؤال كرد . امام [ عليه السّلام ] پاسخ دادند :
آنها برادران ما از جنّ هستند . آنها آمدند تا از من در اينباره كه چه چيزى بر آنها حلال است و چه چيزى حرام ، سؤال كنند . . . ( ص 100 ، ح 10 ) 70
اشاراتى كه به مفاهيم « جور و ظلم » شده ، درخور توجه جداگانهاند ، بخصوص به خاطر اهميت فراوان اصطلاحاتى همچون « امام عادل » و « سلطان عادل » و نيز متضادهاى بارز آنها يعنى « امام جائر » و « سلطان جائر و ظالم » . ابن بابويه قمى ( م 381 ق / 991 - 992 م ) در كتاب اعتقادات خود ، « ظالم » را به « مدعى دروغين منصب امامت » تعريف مىكند . 71 صفّار قريب 16 روايت را در ضمن چند باب ( ص 32 - 34 ، 13 - 14 ) گنجانده كه در اين روايات ، ائمّه [ عليهم السّلام ] ، به [ مسئلهء ] ائمّهء راستين و دروغين پرداختهاند . از اين روايات ، احمد بن محمّد 7 روايت را نقل كرده كه يكى از آنها از طريق جابر بن يزيد ( ص 33 ، ح 1 ) و ديگرى از طريق معلّى بن خنيس است . ( ص 13 ، ح 1 ) محمّد بن عيسى 2 روايت نقل كرده است . محمّد بن حسين 2 روايت نقل كرده كه يكى از آنها از طريق ابو حمزه ثمالى است . ( ص 13 ، ح 3 ) يعقوب بن يزيد نيز يك روايت نقل كرده است . در اين روايات ، اصطلاحاتى همچون « امام عادل » و « امام فاجر » ( ص 33 ، ح 4 ) ، « امام الهدى » و « امام الضلال » ( ص 32 ، ح 1 ) ، « امام برّ » و « امام فاجر » ( ص 32 ، ح 3 ) به چشم مىخورند . اين روايات اين رهبران را باتوجه به آيات قرآن تعريف مىكنند .
دوره شكل گيرى تشيع دوازده امامى (فارسى) — صفحة 247
مساهمون: آندرو جي . نيومن
ص٢٤٧